Luc Stevens in gesprek met Andy Hargreaves

Door
Luc Stevens
 – 7 november 2011

Click here for the english version.

Andy Hargreaves, socioloog en hoogleraar onderwijskunde aan het Boston College in Massachussets (US) is een van de meest prominente auteurs en woordvoerders in het publieke debat over de toekomst van onderwijs. Luc Stevens ging met hem in gesprek tijdens de conferentie ‘Elk kind is een belofte’, afgelopen februari in Den Haag.

Bekijk hier wat Andy Hargreaves zegt over de Pisa-rankings, de status van een leraar en de waarde die in een samenleving gehecht wordt aan onderwijs: ‘als we leraren uitdaging, vrijheid en verantwoordelijkheid bieden, behouden we de beste mensen voor het onderwijs. Doen we dat niet, dan zullen zij vertrekken naar het bedrijfsleven en andere sectoren waar zij kunnen groeien’.

Meer zien?
Luc Stevens en Andy Hargreaves spraken over ‘de derde en de vierde weg’; innovatiewegen in het onderwijs en waartoe die leiden.
De derde weg beloofde de leraar meer vrijheid en meer verantwoordelijkheid, maar ook meer aandacht voor onderwijsopbrengsten en verantwoording. Dit is verworden tot een autocratische en technocratische overheid die onderwijs volgens recept (‘evidence based) aanbeveelt, vooral bezig is met data en ranking en onderwijs verengt tot taal en wiskunde (skill training).
De vierde weg, waarvan Finland, Alberta (Canada) en Singapore voorbeelden zijn, oriënteert zich op wat van werkelijke waarde is voor de toekomst: een zelfverantwoordelijke leerling die leren vanzelfsprekend vindt, een learner, leergemeenschappen en leraren die iets betekenen. De 7 principes van hetkind zijn representatief voor de vierde weg, zoals deze in een school zichtbaar wordt.

Bekijk hier het hele gesprek (20 minuten).

Toelichting:
De keynote van Andy Hargreaves tijdens de conferentie ‘Elk kind is een belofte’, zijn workshop en de gesprekken daar omheen stonden in het teken van zijn laatste boek (samen met de hoogleraar Dennis Shirley), The fourth Way, een analyse van de innovatiewegen in het onderwijs in de westerse wereld sinds 1945. De ontwikkelingen van het onderwijs in Nederland komen in grote lijnen hiermee overeen. Recent, in de zin van sterk aangezette standaardisering en controle van onderwijsuitkomsten met de bekende testdwang als gevolg. We geven hier een korte typering van de vier wegen, omdat de interviewtekst ernaar verwijst.
De eerste weg, zo tot halverwege de jaren 70, bij ons langer doorlopend, wordt gedomineerd door een ongekend optimisme over de maakbaarheid van mens en samenleving. Overheden faciliteren de begeleidende ontwikkelingen, scholen blijven relatief autonoom.
De tweede weg, zo tot de jaren negentig, werd gedomineerd door het economisch of marktdenken en door standaardisering van onderwijs. In deze tijd worden de labels effectief en efficiënt gemeengoed en ontplooit zich de effectief onderwijs beweging.
De derde weg, waarop wij ons nog bevinden, probeerde een midden te vinden tussen de nadelige invloeden van de eerste en de tweede weg door onder meer aandacht voor professionele ontwikkeling, zelfstandige en zelfverantwoordelijke beroepsuitoefening, aandacht voor opbrengsten en de verantwoording daarvan. Tot teleurstelling van vele beroepsbeoefenaren is deze ontwikkeling geperverteerd tot wat Hargreaves noemt De Nieuwe Orthodoxie met extreme aandacht voor vergelijking van resultaten (ranking), leidend tot testdwang en meer controle van overheidswege, voor ‘evidence based’ onderwijs of onderwijs volgens recept, opgelegde doelen en een autocratische (dialoog verdwenen) overheid.
De vierde weg loopt vooruit op wat de toekomst van onderwijs zal vragen. Daar is elk talent belangrijk en wordt permanent geleerd. Sleutelnoties zijn hier volgens Hargreaves:
Een mensopvatting: de vraag wie je bent en wilt zijn (wat vindt een school van waarde?).
Beschikking over (gedeelde) onderwijsdoelen in een school en normen waaraan je wil voldoen.
‘Evidence informed’ in plaats van ‘evidence based’ onderwijs.
Scholen helpen scholen.
Leiderschap en ‘teacher quality’ komen eerst.
Visie en verantwoordelijkheid komen vóór verantwoording afleggen.
Eerst aandacht voor het proces (uitdagend en responsief onderwijs), dan het resultaat.


Gerelateerde items: