inspiratie, legitimatie en verbinding
Deze website wordt inmiddels elke maand meer dan 150.000 keer bezocht! De verhalen komen van leraren, schoolleiders, bestuurders, ouders/opvoeders en onderwijsbetrokkenen zelf.
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

profiel

Jenneke Westland


jenneke
Bekijk mijn profiel

Stemming van hetkind
twitter

‘Lex wil niet leren. Dat zegt school. En hij is niet testbaar’ hetkind.org/?p=54795

Ongeveer 15 uur geleden op hetkind's Twitter via hetkind website

facebook
‘Hersenen aan het werk door het stimuleren van executieve functies’

16 juni 2013

jenneke

Executieve functies zijn cognitieve vaardigheden die nodig zijn bij het plannen en sturen van activiteiten. Kennis over ‘executieve functies en de ontwikkeling daarvan’ biedt een andere manier van kijken naar de prestaties van de leerlingen, zo schrijft Jenneke Westland-Rebergen  in haar artikel ter afsluiting van de studie Master Leren en Innoveren (Interactum, Utrecht).  Westland is leerkracht op de Stuifheuvel in Zeist,  een school voor speciaal basisonderwijs. Ze koos voor de studie en het onderzoek om bij te dragen aan de ontwikkeling van het passend onderwijs op haar school. Dit is een weerslag van haar werk. ‘De stellingenlijst van Dawson en Guare (2011) is een bruikbaar instrument om achter zwak ontwikkelde executieve functies te komen.’

Op scholen voor primair onderwijs[1] wordt nagedacht over de uitvoering van de Wet Passend Onderwijs. In deze wet staat de verplichting voor de besturen en directies van de scholen dat er  onderwijs verzorgd wordt dat bij de kinderen past. Om aan onderwijsbehoeften van de leerlingen te kunnen voldoen, moeten leerkrachten goed kijken en luisteren naar leerlingen. Tevens helpt onderzoek naar zwak ontwikkelde executieve functies[2] bij leerlingen de leerkracht, om verbeteracties in te zetten. Het doel van deze interventies is het stimuleren van executieve functies. In het beschreven praktijkonderzoek ligt de focus op de vaardigheden die nodig zijn bij het zelfstandig werken en leren. Het artikel biedt theoretische kennis over executieve functies, een bruikbaar meetinstrument en een stappenplan voor planning en inzet van interventies.

In de wetenschap van de neuropsychologie worden elf executieve functies onderscheiden, die in te delen zijn in twee groepen (Dawson & Guare, 2011), te weten:

Denkvaardigheden Vaardigheden voor gedragsregulatie
Planning:het vermogen om een plan bedenken om een doel te bereiken of een taak uit te voeren. Reactie-inhibitie:het vermogen om na te denken voor je iets doet.
Organisatie:het vermogen om iets volgens een plan te doen. Emotieregulatie:het vermogen om emoties te reguleren, waardoor gedrag gecontroleerd en gestuurd kan worden.
Timemanagement:het vermogen om efficiënt en effectief om te gaan met tijd. Volgehouden aandacht:het vermogen om aandacht te blijven schenken aan een situatie of een taak.
Werkgeheugen:het vermogen om hetgeen er eerder is geleerd toe te passen in een actuele situatie Taakinitiatie:Het vermogen om zonder uitstel aan een taak te beginnen.
Metacognitie:het vermogen tot evalueren en reflecteren Flexibiliteit:het vermogen plannen aan te passen aan veranderende omstandigheden.
Doelgericht doorzettingsvermogen:het vermogen om doelgericht te werken zonder afgeleid te raken.
 

Figuur 1: Schema executieve functies en hun betekenis.

De executieve functies worden aangestuurd vanuit de frontale kwabben in de hersenen.
Bij de geboorte zijn deze functies latent aanwezig, om vanaf de leeftijd van 5 maanden tot ontwikkeling te  komen.  De ontwikkeling gaat door in de kindertijd, de puberteit en zelfs tot in de adolescentie. Om executieve functies door te laten ontwikkelen hebben kinderen stimulerende  volwassenen nodig, die instructies, grenzen en regels bieden. De omgeving wordt gestructureerd door volwassenen.

Lees meer

Reacties op het artikel zijn welkom op: jennekewestland@gmail.com. 


[1] Primair onderwijs is onderwijs aan kinderen in de leeftijd van 4 t/m 12 jaar en betreft basisonderwijs, speciaal basisonderwijs en speciaal onderwijs (cluster 1 t/m 4).

[2] De letterlijke betekenis van executieve is uitvoerende. Executieve functies zijn cognitieve vaardigheden die nodig zijn bij het plannen en sturen van activiteiten.

 



[1] Op www.hogrefe.nl vindt u informatie over een gestandaardiseerde vragenlijst over executieve functies; BRIEF (Huizinga, M. en Smidts, D., 2013). De schrijver van dit artikel heeft geen ervaring opgedaan met BRIEF. Zij beveelt aan om te toetsen of deze vragenlijst meerwaarde heeft in het onderzoek naar executieve functies.