inspiratie, legitimatie en verbinding
Deze website wordt inmiddels elke maand meer dan 150.000 keer bezocht! De verhalen komen van leraren, schoolleiders, bestuurders, ouders/opvoeders en onderwijsbetrokkenen zelf.
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

profiel

Gijs Verbeek


Gijs Verbeek
Bekijk mijn profiel

Stemming van hetkind
twitter

‘Een meisje van van 12 jaar en al twee keer eerder uit huis geplaatst’ hetkind.org/?p=54819

Ongeveer 3 uur geleden op hetkind's Twitter via hetkind website

facebook
ActieonderzoekAnders organiseert derde onderzoekscafé op 8 oktober

10 juli 2013

Gijs Verbeek

ActieonderzoekAnders is een initiatief van Renny Beers, Petra Ponte en Gijs Verbeek om op een toegankelijke en toch gedegen manier de eigen onderwijspraktijk te onderzoeken. Het doel is om te bestuderen hoe onderwijs nu is en hoe het zou kúnnen zijn waarbij drievoudige ontwikkeling mogelijk gemaakt wordt op het gebied van kennis, praktijk en professionaliteit. Eerder vonden al twee onderzoekscafés plaats waarbij ontmoeting en uitwisseling het doel zijn. Op 8 oktober staat het derde onderzoekscafé gepland in Utrecht. Het thema van dit café is: ‘Creatieve – technieken – waaronder visuele  – voor het verzamelen van onderzoeksgegevens’. 

Leraren kunnen de eigen onderwijspraktijk en hun handelen daarin legitimeren (verantwoorden) aan de hand van actieonderzoek. Actieonderzoek is precies wat het zegt te zijn: actie (verbetering en afstemming van onderwijs op bijvoorbeeld de behoeftes van de leerlingen) en onderzoek (verzamelen en analyseren van informatie ten behoeve van die verbetering en afstemming).

In de literatuur vinden we de volgende definitie van actieonderzoek in het onderwijs:

Een geheel van activiteiten te ondernemen door leraren die met behulp van technieken en strategieën van sociaalwetenschappelijk onderzoek kennis ontwikkelen over hun eigen handelen en de situatie waarin dat handelen plaatsvindt; op basis van de aldus verkregen kennis proberen zij hun handelen en/of de situatie waarin dat plaatsvindt systematisch te verbeteren en daarop voortbouwend proberen zij weer tot nieuwe kennis te komen. Deze cyclus kan een aantal keren worden herhaald, totdat voldoende inzicht is ontwikkeld en het te onderzoeken probleem is opgelost. (Ponte, 2012, p. 22-23)

Niet snel, maar weldoordacht onderzoeken

Actieonderzoek is dus niet een simpel instrument om ‘snel willekeurig welk probleem in de praktijk op te lossen’, maar een strategie om – al dan niet in samenwerking met externe onderzoekers – op een weldoordachte wijze te doorgronden ‘hoe het onderwijs is en hoe het ook anders zou kunnen’.

Het gaat om het integraal ‘weten wat er aan de hand is’ (kennisontwikkeling), het ‘weten wat te verbeteren’ (praktijkontwikkeling), en het ‘weten hoe dat te doen en waarom’ (professionele ontwikkeling).

Praktijkgericht

‘Onderzoek, dat klinkt heel moeilijk, daar begin ik niet aan!’ Dat kan een eerste reactie zijn die opkomt. Toch wordt praktijkgericht onderzoek – waar actieonderzoek een variant van is – in steeds meer lerarenopleidingen een vast onderdeel van de opleiding. Het doel is leraren uit te rusten om zelf de eigen praktijk te kunnen onderzoeken om, op basis van kennis en inzichten hierover, deze weloverwogen te verbeteren. Het kunnen uitvoeren van praktijkgericht onderzoek kan ook opgevat worden als concrete invulling van “een leven lang leren” waar tegenwoordig zoveel aandacht voor is.

Om terug te komen op de vraag of dat moeilijk is, zelf (actie)onderzoek uitvoeren? Nee, het is niet moeilijk en je hoeft ook geen sociaal wetenschapper te zijn om het in de klas of binnen school uit te voeren. Het kan wel een andere manier van kijken naar je praktijk vragen dan je gewend bent en dat kan in de hectiek van alle dag soms lastig zijn. Daarom is het fijn om steun te organiseren, bijvoorbeeld door een begeleider in te schakelen of door een collega die ervaring heeft met actieonderzoek te betrekken bij je onderzoek als ‘critical friend’. Ook zijn er in de literatuur vele aanwijzingen te vinden waar je gebruik van kunt maken en die je op weg kunnen helpen.

Zo kun je aan de hand van het boek Onderwijs en onderzoek van eigen makelij. Onderzoek met en door leraren. (Ponte, 2012), jezelf wegwijs maken. In dit boek vind je onder andere de achtergronden en uitgangspunten (en dus redenen) van actieonderzoek, een groot aantal casussen (die dienen als praktijkvoorbeeld en inspiratie) en vele concrete aanwijzingen voor de uitvoering van actieonderzoek van begin tot eind (als je er al ooit mee wilt stoppen).

Onderzoekscafé

ActieonderzoekAnders kan je op verschillende manieren helpen bij het uitvoeren of begeleiden van actieonderzoek. Zo organiseren wij onder andere het OnderzoeksCafé. Dat zijn bijeenkomsten waar uiteenlopende aspecten van actieonderzoek aan bod kunnen komen en waar vooral ook veel ruimte is om praktische ervaringen met en vragen over actieonderzoek uit te wisselen. In een informele sfeer kunnen zowel studenten als begeleiders en onderzoekers, met elkaar in contact komen. Wij verwelkomen dan ook deelnemers uit het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs, het MBO, het HBO en de universiteiten. Misschien interessant om eens een kijkje te nemen, ook als je bijvoorbeeld je collega’s op school of in opleiding begeleidt bij actieonderzoek.

Het volgende OnderzoeksCafé vindt plaats op dinsdagmiddag 8 oktober 2013 in Utrecht. Het thema dat tijdens dit Café centraal staat is:

‘Visuele en andere creatieve technieken voor het verzamelen van onderzoeksgegevens in de hectiek van de dagelijkse praktijk’

Hierbij is ook aandacht voor het combineren van verschillende manieren om onderzoeksgegevens te verzamelen, onder andere door het organiseren van focusgroepen. Lees de hele uitnodiging.

Literatuur:

Ponte, P. (2012). Onderwijs en onderzoek van eigen makelij. Onderzoek met en door leraren (4de gewijzigde druk). Den Haag: Boom Lemma.