inspiratie, legitimatie en verbinding
Deze website wordt inmiddels elke maand meer dan 150.000 keer bezocht! De verhalen komen van leraren, schoolleiders, bestuurders, ouders/opvoeders en onderwijsbetrokkenen zelf.
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

profiel

Gijs Verbeek


Gijs Verbeek
Bekijk mijn profiel

Rob van der Poel


robvanderpoel
Bekijk mijn profiel

Stemming van hetkind
twitter

Dát is hoogbegaafd zijn: voelen én denken sterk ontwikkeld hetkind.org/?p=53744

Ongeveer 3 uur geleden op hetkind's Twitter via hetkind website

facebook
Paul Frissen als nar in onderwijstheater: vlijmscherp en humoristisch, confronterend en relativerend

15 november 2013

Gijs Verbeek

Hetkind-themalogo-onderwijsavondZelden zo’n amusante en tegelijk ernstige onderwijsavond meegemaakt in Driebergen, schrijft Gijs Verbeek. De lezing van Paul Frissen was verbonden aan zijn laatste boek ‘De Fatale Staat’, waarin hij de politiek en de onderwijsinstituten wijst op het verband tussen vrijheid en tragiek, dan wel de betekenis ervan voor ontwikkeling, leren en onderwijs. Met zijn eerste stellingname zette hij de toon en ruim 150 toehoorders op scherp. ‘Ik denk dat het belang van onderwijs schromelijk wordt overdreven. En dat is maar goed ook.’ Een eerste indruk van Gijs, als opwarmertje voor een uitgebreid verslag.

frissenHet verhaal van bestuurskundig filosoof Paul Frissen sloot gisteravond (14 november) naadloos aan op het betoog van psycholoog Paul Verhaeghe (12 september jl.) op dezelfde plek, waarvan hier een eerder verslag. Beide hoogleraren kennen de dynamiek van het huidige (meritocratische, neoliberale) systeem, en waarschuwen voor de donkere kanten ervan. Ook wijzen zij ons op de consequenties en spreken de mens als individu aan op zijn verantwoordelijkheid; een keuzevrijheid die er altijd is. Of, zoals Frissen het stelde: ‘Ook niets doen is een optie. Hoewel dat het moeilijkste is wat er is.’

Naar ik verwacht maakt het verhaal van Frissen ook de weg vrij voor Max van Manen, die aan het einde van het schooljaar (12 juni) dan de zevende en laatste (finale) onderwijsavond in Driebergen voor zijn rekening neemt. Van Manen – tegen die tijd overgekomen uit Canada –  schreef als eerste over het begrip Pedagogische Tact (1991), als het aankomt op wat er van de leraar nodig is in een onvoorspelbare en onbeheersbare onderwijspraktijk . Tact in de zin van aanwezigheid en beschikbaar zijn, vanuit een wederkerige, betrokken relatie. Of zoals Marcel van Herpen – verbonden aan het NIVOZ en degene die Frissen had uitgenodigd – zei: ook in dit verhaal wordt een belangrijke context van ‘ons werk’ geschetst.

Vooraf waren mensen misschien wat terughoudend over een lezing van Paul Frissen, gelet op de iets mindere bezetting (normaal zit theater Maitland bijna vol op een Onderwijsavond). De titel van zijn laatste boek – De Fatale Staat –  is niet bepaald sexy en in eerste instantie bedoeld en geschreven voor mensen in politieke en bestuurlijke organen. Wat heeft de politieke arena nou direct met de onderwijspraktijk te maken? Als ik de recensies las, was het boek ook nog eens op een ‘hoog niveau’ geschreven. ‘Dan lees je het maar twee keer’ of ‘Dan probeer je het maar te begrijpen’ zou Paul Frissen zelf gezegd kunnen hebben.

Wegblijvers

Maar de wegblijvers kregen ongelijk. Wie een moeilijk en ingewikkeld betoog had verwacht, werd in Driebergen blij verrast. Frissen toonde zich als een ware nar: vlijmscherp en confronterend, zich bij regelmaat bedienend van een aangename en prikkelende absurditeit. (“De realiteit of werkelijkheid is soms zo absurd dat je het niet eens zelf kunt bedenken”). Vaak wist je niet of je erdoor moest lachen of bij wijze van spreken kon huilen. Zijn humor maakte ‘de tragedie’ die in zijn verhalen zat opgesloten tot kostelijke waar. Zozeer dat ik me soms afvroeg of ik niet bij de voorstelling van een bekende cabaretier zat. Laat twee woorden van de avond vallen bij een collega die er wél bij was (‘potvis’ en ‘consultatiebureau’) en je wordt gegarandeerd getrakteerd op een schaterlach en een anekdote van deze onderwijsavond.

narHet gebruik van de term ‘nar’ – ter duiding van Frissens performance – is niet voor niets gekozen en moet ook zeker niet licht worden opgevat, laat staan als een belediging. Eén van de ‘vrijheden’ waarvan de nar zich aan het hof (hofnar) bediende, waren immers de vlijmscherpe kritieken die hij openlijk kon leveren. Hij deed dat op een dusdanige wijze dat de koning er (als het hem betrof) ook bijna niet boos op kon zijn. Tot een grens werd overschreden.

Op niet mis te verstane wijze hield Paul Frissen ook gisteren het onderwijsveld – leraren, schoolleiders, bestuurders – een spiegel voor. Om ze vervolgens hartgrondig toe te spreken. ‘Hou toch eens op met dat verschrikkelijke geklaag uit uw sector! Dat neemt echt niemand meer serieus!’ Zijn vriendelijke, doch dringende advies: ‘Ophouden daarmee. Nu, per direct!’

In de loop van volgende week zal een uitgebreid verslag op de site volgen. Met meer inzichten en implicaties die op deze tweede onderwijsavond van dit schooljaar naar voren werden gebracht.

 (Wordt vervolgd)

Volgende Onderwijsavond: 16 januari Joseph Kessels

De eerstvolgende onderwijsavond in Driebergen vindt plaats op donderdag 16 januari
Josep Kessels spreekt dan vanuit het thema ‘ Je kunt niet slim zijn, tegen je zin’

Meer informatie en aanmelding hier.

 Tweets n.a.v. lezing Paul Frissen

  1. “Zin: het heeft betekenis én je bent gemotiveerd. Dat is een en hetzelfde in onze taal.” Luc Stevens in reflectie op #Frissen @nivoz
  2. @Addy_vB zeker! Heel snel op http://www.hetkind.org . Verslag van #onderwijs avond met Paul Frissen!

  3. Richtingloosheid is kenmerk van vrijheid; en dat willen we toch… #frissen #onderwijs

  4. Het #onderwijs moet het heft in handen nemen. Zelf. Neem de verantwoordelijkheid voor die uiterst belangrijke taak. #onderwijs #nivoz

  5. Je handelen moet je als uiterst serieus nemen, maar NIET jezelf! #frissen #nivoz #onderwijs

  6. Topleraren maken hun eigen #onderwijs! Per definitie! Frissen #nivoz

  7. “Niets doen is altijd een optie. Maar dat is moeilijk. Niets zo gemakkelijk om je ergens mee te bemoeien.” @NIVOZ #frissen

  8. Essentiële vraag is wie je wil zijn, als individu, als instituut. Want opdracht is het uiterste! #frissen #onderwijs #pedagogischleiderschap

  9. 2/2 elke professional is een oplossing (vaak op zoek naar t probleem om werk te kunnen uitoefenen) #frissen #nivoz

  10. 1/2 Je kan pas van probleem spreken als je oplossing hebt, tot die tijd is er sprake van tragiek! #frissen #nivoz

  11. “Je kan pas #autonomie en #vrijheid eisen als je het néémt!” #frissen #nivoz @jelmerevers

  12. “Als maatschappelijke variëteit de gewenste situatie is, is ordening en stelselmatigheid dodelijk” #frissen #onderwijs

  13. Samenleving te begrijpen door te kijken naar hoe met kinderen wordt omgegaan: NL lijkt licht hysterisch, #frissen #onderwijs #nivoz

  14. Voor t eerst 25% mensen in lágere sociale situatie dan hun ouders(meestal vaders). Dat is breuk met vertrouwde trend! #frissen #nivoz

  15. Oud Griekse tragiek: held rent heroïsch noodlot tegemoet! Met volle overgave de dingen doen die er niet toe zullen doen. #frissen #onderwijs

  16. Waarom aanvaarden wij tragiek niet?? Frissen toont aan waarom..#potvisprotocol

  17. “De staat gaat over het wat en de school over hoe.” Dat kan niet, zegt Frissen, want wat en hoe is niet te onderscheiden in het onderwijs.

  18. Evidenced based is illusie. Want omstandigheden zijn altijd anders! Causaliteit kan niet worden aangetoond. #onderwijs #frissen #nivoz

  19. Lezing prof. Paul Frissen bij t #nivoz “Het kind kan nooit het probleem zijn.” pic.twitter.com/qFp7NIglXE

  20. Paul Frissen: “Het doel van onderwijs is het halen van testresultaten geworden. Verbazingwekkend dat u niet in opstand komt!”

  21. “Als we belangrijk vinden dat er gemeten wordt, gaat een systeem zich richten op wat makkelijk te meten is” Frissen #onderwijs #cito #nivoz

  22. Kan je “niet-opbrengstgericht-onderwijs” hebben, bestaat dat? Frissen over #onderwijs #nivoz

  23. Als iets geen verdienste is, is het talent. Frissen over #onderwijs en #beloning

  24. Dat we met #onderwijs iedereen slimmer kunnen maken is een misverstand, aldus Frissen. #nivoz

  25. Frissen over 10 minutengesprek met zoon(13): ik had me zorgen gemaakt als hij zich wél interesseerde in Duitse grammatica. #onderwijs #nivoz

  26. “Meeste #onderwijs vindt plaats buiten school” #paulfrissen #nivoz

  27. Paul Frissen: cynisme als humor, relativeren, kritisch, zelfspot, als ingrediënten voor Onderwijsavond. #nivoz #hetkind

  28. “Voorrecht van machthebber is dat je niet naar de waarheid hoeft te luisteren” @paulfrissen over rol adviseurs v overheid. #nivoz #hetkind

  29. Belang van #onderwijs wordt schromelijk overdreven, en dat is maar goed ook. Opent @paulfrissen Onderwijsavond #NIVOZ #hetkind Belooft wat!