inspiratie, legitimatie en verbinding
Deze website wordt inmiddels elke maand meer dan 150.000 keer bezocht! De verhalen komen van leraren, schoolleiders, bestuurders, ouders/opvoeders en onderwijsbetrokkenen zelf.
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

profiel

Pim Breebaart


Pim Breebaart
Bekijk mijn profiel

Stemming van hetkind
twitter

Nog steeds live te volgen. Onderwijsavond Driebergen. De leraar als instrument. youtu.be/Mtv5mzWaOWI twitter.com/nivoz/status/8…

Ongeveer 8 uur geleden op hetkind's Twitter via Twitter for iPhone

facebook
Niet praten over het hoe, maar het waarom: ‘Het doel van onderwijs komt met de jaren, mét en dóór ervaring’

13 februari 2014

Pim Breebaart

‘Onderwijs geef je met een doel. Welk doel is dat?’ Op 11 februari sprak Gert Biesta in het kader van de reeks Krachtvoerlezingen aan de Hogeschool van Amsterdam. Hij stuurde aan op de noodzaak om te denken over het ‘waarom’ van onderwijs, in plaats van de focus te leggen op de technisch kant, het ‘hoe’. Bestuurder Pim Breebaart hoorde Biesta aan en doet verslag. ‘Het is juist bevorderlijk als een leerling diversiteit aan informatie ontvangt en er zelf het beste uit combineert, dat moet hij leren. Het idee dat alles op maat moet voor ieder individu komt voort uit de wens in de Westerse samenlevingen om alles te personificeren.’

Ook Arjan Moree schreef een blog over de Krachtvoerlezing van Biesta. Deze is hier te lezen. 

biesta 2013 pictured cropped_originalIn een goed gevulde zaal kreeg Biesta anderhalf uur om zijn ideeën over het (primair) onderwijs en de lerarenopleiding uiteen te zetten. Biesta begint met het idee dat een leerling IETS moet leren, met een BEPAALD OOGMERK en van IEMAND. Hij benadrukte dat de vele verhalen over het leren vaak vergeten dat het om de inhoud gaat, om een doel en dat er iemand moet zijn die verantwoordelijk is voor de overdracht.

Leren doe je overal en altijd, maar op school is er een professionele houding om geconcentreerd met een doel voor ogen iets te leren. Hij benadrukt het verschil met het leren buiten school.

Vanuit bovenstaande beredeneert hij ook dat er verschil is tussen een lerarenopleiding in een universitaire omgeving, waar de academische waarden de overhand hebben en waar over de praktijk van iedere leerkracht vragen gesteld kunnen worden en een lerarenopleiding die direct gekoppeld is aan de praktijk van een leslokaal in een school.

Biesta merkt op dat in heel Engeland en deels ook in Nederland de opleiding direct aan de praktijk in school gekoppeld wordt. En die directe koppeling wordt als een ideaal gezien. De lerarenopleiding die direct aan de praktijk gekoppeld is kent ook beperkingen voor de brede ontwikkeling van de student, het leidt op zijn best tot reproductie van bestaande procedures en er ontbreekt diepgaande reflectie en vooruitgang. Hij wijst op de negatieve gevolgen van het opleiden in school. Hij benadrukt het grote verschil met Schotland, waar de lerarenopleiding recent juist binnen de universitaire muren is neergezet. Volgens hem met succes.

Er wordt in de Westerse wereld veel over leren gepraat (Biesta was hoogleraar in Groningen, Exeter, Glasgow en nu in Luxemburg). Veel scholen en beleidsmakers zien de school alleen nog maar als een leeromgeving. Het vele gepraat over leren lijkt wel een lege huls voor alles.

Maar het ene leerproces is het andere niet. Biesta wil in plaats van een leertheorie een onderwijstheorie ontwikkelen. Onderwijs geef je met een doel. Welk doel is dat? Als de leerkrachten te vaag over leren en de leeromgeving blijven praten en niet goed weten met welk doel ze onderwijs geven dan missen ze ook de criteria aan de hand waarvan ze de inhoud en vorm van hun onderwijs kunnen bepalen of de kwaliteit van hun eigen werk betekenisvol kunnen evalueren..

Biesta waarschuwt voor de tendens om effectief onderwijs gelijk te stellen met goed onderwijs. De Westerse landen zijn zodanig bezig met de vraag hoe ze hun jeugd meer taal en rekenen kunnen doen leren dat de effectiviteit van het onderwijs synoniem wordt aan de kwaliteit van het onderwijs. Dit bestrijdt hij. Ook al is of wordt het onderwijs effectief verzorgd dan heb je nog geen uitspraak gedaan of het geleerde wenselijk is.

Eerst zul je moeten bepalen wat wenselijk is voordat je effectief onderwijs gaat verzorgen. En de vraag naar de wenselijkheid wordt te weinig gesteld, de huidige leerkrachten hebben daar ook te weinig de tijd voor of ze voelen een dusdanig grote druk dat ze het antwoord op de wenselijkheid schuldig blijven. De Westerse overheden bepalen veelal wat wenselijk is, ze zijn zich bewust van de kracht dat goed onderwijs heeft, ze bemoeien zich steeds meer met de doelen van het onderwijs, maar de doelen behoren vooral een onderwerp te zijn van een discours met de ouders en leerkrachten. Dat discours ontbreekt te veel. De kwaliteit van het onderwijs is er bij gebaat als de leerkrachten sterk voor ogen hebben wat het doel is van het onderwijs dat zij verzorgen. Dan kunnen ze ook inhoud en vorm daarop aanpassen.

Biesta kritiseert het idee dat je alles voor de leerling of student op maat zou moeten maken en dat dit het leerproces zou bevorderen. Als iets in het leven na school en studie niet op maat is dan is het wel het hele leven. Het is juist bevorderlijk als een leerling diversiteit aan informatie ontvangt en er zelf het beste uit combineert, dat moet hij leren. Het idee dat alles op maat moet voor ieder individu komt voort uit de wens in de Westerse samenlevingen om alles te personificeren. En alle inhouden en vormen te flexibiliseren.

In de schooldirecties en lerarenopleidingen wordt te grote waarde gehecht aan de competenties, dat is de technische kant van het onderwijs, het hoe. Zeker niet onbelangrijk, maar het wordt overdreven. Hij ervaart dat in de hele westerse wereld de hype van competentiegericht onderwijs zijn hoogtepunt heeft gehad.

Het is noodzakelijk dat leerkrachten meer nadenken over het doel van hun onderwijs, waarom doen we dit, waartoe? Zijn stelling is dat wijsheid met ervaring en door ervaring komt. Je hebt gewoon een tiental jaar nodig of langer om goed doordrongen te zijn van het waarom. Hij noemt de leraar als oneigentijdse professional het ideaal. De leerkracht is er niet voor de korte termijn en niet om de hypes van nu te onderwijzen. De leerkracht moet zo eigenwijs zijn om duurzame waarden en lange termijn opbrengst voor de leerling of student boven alles te stellen.

Ook zijn de studenten geen product van de lerarenopleiding of de som van competenties. De opleiding vormt de student die leraar wil worden. Dat doet ze door te onderwijzen (1). De opleiding onderwijst inhoud, vaardigheden en attitude. Dat is overdracht (2). Tegelijk wijdt de opleiding de student in in de tradities van het lerarenvak, de socialisatie (3). En de opleiding zorgt er voor dat de student als een beginnend beroepsbeoefenaar zelfstandig kan waarnemen, oordelen, handelen en werken, er wordt kritisch vermogen en distante geleerd, de subjectwording.

Tot slot haalde Gert Biesta de beroemde uitspraak van Protagoras aan: de mens is de maat van alle dingen. Dat is een goede uitspraak. De leerkracht moet simultaan spelen. En simultaan niet alleen met diverse leerlingen maar ook in 3D, op diverse niveaus. Biesta vergeleek dat met de medicus en besloot dat de leerkracht veel ingewikkelder werk heeft dan de medicus die maar op een bord tegelijk speelt.

Pim Breebaart is bestuurder in het Hoger Onderwijs en voorzitter Noordwijkse School