inspiratie, legitimatie en verbinding
Deze website wordt inmiddels elke maand meer dan 150.000 keer bezocht! De verhalen komen van leraren, schoolleiders, bestuurders, ouders/opvoeders en onderwijsbetrokkenen zelf.
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

profiel

Simon Verwer


Simon Verwer
Bekijk mijn profiel

Stemming van hetkind
twitter

‘Zijn we vergeten hoe het is als je wereld op zijn kop staat door dingen die volwassenen niet begrijpen?’ hetkind.org/?p=54825

Gisteren op hetkind's Twitter via hetkind website

facebook
VO-congres: ‘Ontwaak de kunstenaar in uw leraren. Ze zijn het namelijk in potentie allemaal’

24 maart 2014

Simon Verwer

Simon Verwer breekt een lans voor de leraar als kunstenaar. Ofwel de kunstenaar in de leraar. In zijn keynote op het VO-congres ‘Klaar voor de Toekomst’ op 20 maart jl. sprak Verwer – zelf docent op het Amsterdamse Hyperion Lyceum –  over de noodzaak van Ware professionele ruimte, richtte hij zich tot zijn collega’s en deed hij een oproep aan alle schoolleiders. ‘U kunt een grote dosis positieve energie ontketenen. Creëer broedplaatsen waar het Nutteloze, het Experiment en het Onmeetbare een plek mag hebben. Ontwaak de kunstenaar in uw leraren. Ze zijn het namelijk in potentie allemaal.’

Deze tekst is door Simon Verwer uitgesproken als keynote toespraak op het VO-Raad Congres ‘Klaar voor de Toekomst’ op donderdag 20 maart 2014. Meer informatie via www.vocongres.nl. De bijbehorende slides zijn hier te vinden.

kunstGeachte dames en heren schoolleiders,

Achter mij ziet u een serie foto’s van de Amerikaanse dansfotograaf Dane Shitagi. Het is onderdeel van het New York City Ballerina Project. De kunstenaar plaatst dansers op onverwachte, stedelijke plekken om zo zegt hij, de kijker wakker te schudden, uit te dagen, het vanzelfsprekende met andere ogen te bezien. In plaats van foto’s te nemen in een studio, neemt hij zijn creativiteit en inspiratie de straat mee op en creëert onwaarschijnlijk prachtige beelden. Juist ook omdat fotografie en dans geen natuurlijke partners zijn, trekken zijn foto’s de aandacht en prikkelen de kijker zijn of haar fantasie en verbeeldingskracht. Voor mij is dans een belangrijke inspiratiebron omdat één van mijn eerste dromen ooit was om professioneel balletdanser te worden.

Ik hoop in ieder geval nu uw aandacht te hebben voor dit praatje over goed onderwijs en goed leraarschap. De reden dat ik met deze foto’s aanvang is omdat ik woorden als creativiteit, inspiratie en verbeeldingskracht centraal stel in mijn voordracht. Ik wil vandaag namelijk een lans breken voor de leraar als kunstenaar. Ofwel de ‘kunstenaar in de leraar’. Ik ben er van overtuigd dat in iedere leraar een kunstenaar schuilt. Ik bedoel hiermee de leraar die maakt, creëert en schept. De leraar die zich thuis voelt in de creatieve groep van ontwerpers, architecten, wetenschappers. Dit is op zichzelf geen nieuw idee. De parallellen tussen onderwijzen en kunst maken zijn talrijk en hier bestaan een aantal mooie teksten en boeken over. Het is wel een perspectief dat in ons techno/bureaucratische tijdperk in de verdrukking dreigt te raken. Vanwaar de richting van mijn pleidooi vandaag op deze plek.

“De wijze waarop docenten concrete keuzes maken in hun lessenpraktijk hangt samen
met de wijze waarop zij zichzelf zien als actor in het onderwijsleerproces.” – 
Jos de Kock

Mijn kernboodschap vandaag is dat deze ‘kunstenaar in de leraar’ professionele ruimte nodig heeft. Meer dan ik tot nu toe de afgelopen vier jaar in het onderwijs heb aangetroffen. Ik spreek over Ware professionele ruimte waarbinnen hij of zij naar hartenlust kan aanklooien, verbeteren en veranderen, zonder opgejut te worden door rendementsdenken en doorstroomgemiddelden. De professionele ruimte waar ik over spreek zit van buiten, maar het grootste deel is ervaring. Het gaat om mij in essentie om het zelfbeeld van de leraar. Voor het voel- en tastbaar maken van deze mentale ruimte hebben wij – de leraren – u hard nodig.

De komende 10 minuten zal ik, naast dat ik mijzelf kort voorstel, de volgende ideeën met u doordenken. Ten eerste wil ik met een aantal redenen aangeven waarom deze tijd vraagt om de leraar als kunstenaar, ten tweede zal ik laten zien wie ik bedoel met de leraar-kunstenaar om te eindigen met een oproep aan u als schoolleider.

Waarom deze tijd het perspectief van de leraar als kunstenaar nodig heeft?

Zoals gezegd roept onze tijd om een perspectief van de leraar als kunstenaar om een aantal redenen. Ik beperk mij hier tot de belangrijkste. In de eerste plaats leven wij in een tijd waarin alle menselijke ontwikkeling vervat en verplat wordt in cijfers en modellen. De leraar wordt, als we geen tegenkracht bieden, steeds en steeds meer een mislukte computer. De overdreven waarde die aan de schijnwerkelijkheden van toetsen en systemen wordt gehecht is een symptoom van een gebrekkige visie op goed onderwijs. Veel lerarenopleidingen zijn in de ban van een beperkte focus op opbrengstgericht werken en de inzet van digitale middelen. Wat veel meer aan bod zou moeten komen is de tijdloze aspecten van het leraarschap: de leraar als kunstenaar die de wereld met een oprechte, door en door menselijke blik beschouwt en oordeelt door middel van nauwkeurig observeren, luisteren en zien. Praktische wijsheid. Tact. Phronèsis.

For, like art, true teaching is often a search. Curriculum planners may go on making dogmatic as sertions that the essence of successful teaching is to know exactly where you’re going before you set out, but I suspect that many an old hand simply smiles at such latter-day sophistry. They think that teaching is like laying a roadway or an electric line to a known goal; whereas what makes teaching an adventurous and satisfying experience is the risks that face any voyager into the unknown. Warren Sylvester Smith

Sinds ik in het onderwijs werk ben ik veel docenten tegen gekomen die zichzelf exclusief als uitvoerders (zijn gaan) beschouwen. Afgelopen zaterdag was ik in spoorwegmuseum om voorafgaand aan deze congresdag met een groep van 50 leraren in gesprek te gaan over de vragen die centraal stonden in de vo 2020 tour:

1 – Wat wordt er geleerd in 2020?
2 – Hoe wordt er geleerd in 2020?
3- Wat is de context van het leren in 2020?

Het zijn naar ik meen dezelfde vragen waar u zich ook over heeft gebogen. Goede vragen.

Wat er aan mijn deeltafel gebeurde deze zaterdagochtend is illustratief voor het gevoel dat leeft onder een (te) grote groep leraren. Na een kort voorstelrondje ontstond er een gesprek dat binnen enkele minuten resulteerde in een serie van uitspraken over een gebrek aan Tijd, een tekort aan Middelen en het idee, veelal ondersteund door anekdotisch bewijs, dat het vroeger allemaal al een keer geprobeerd is en in ieder geval beter was.

Wat hier in essentie gebeurde was dat deze mensen zichzelf exclusief als uitvoerder positioneerden, waarbij de constructieve energie als zand door de vingers van de gespreksleider heen glipte. Deze leraren beschouwden zichzelf enkel als object van onderwijsbeleid en –politiek en voelden zicht tekort gedaan door allerlei andere personen in en om het onderwijs, met name door politici en bestuurders. Ze zagen zichzelf als een groep mensen waar vooral over wordt gepraat in plaats van met.

Het feit dat een groep mensen op hun vrije zaterdagochtend de moeite neemt om naar een dergelijke bijeenkomst te komen en zich vervolgens zo manifesteert is bron van verwondering en roept bij mij vragen op: hoe kan het dat mensen die zich zo betrokken voelen en overduidelijk passie voor hun vak hebben zo spreken? Hoe kan het dat zij niet het gevoel hebben dat er een wij is, een gezamenlijk streven naar het best mogelijke onderwijs?

In hoeverre dit dit gevoel van een tekort aan zeggenschap terecht is, weet ik om eerlijk te zijn (nog) niet. Daar heeft u meer verstand van dan ik. Wat ik wel weet is dat deze docenten niet het beste uit zichzelf halen. Dat zij zich niet vrij voelen. Dat zij meer bezig zijn met de blik van de Ander dan met de zienswijze van de kunstenaar. En dat is waar we naar toe moeten.

Rolmodellen

Ik wil u kennis laten maken met de leraren die zichzelf wel zien als vrije geesten die op basis van hun passie lesgeven en dit overdragen aan de leerlingen. Dit zijn wat Denkfiguur Eke en ik aanduiden als docent-ontwerpers of docent-kunstenaars. We denken dan aan de volgende voorbeelden:

1) De Science Sectie van de Populier

2) Het duo Jelmer Evers en René Kneyber

3) Mijn collega’s Jasper en Jasper op het Hyperion Lyceum

—-> Lees verder het hele blog van Simon.

Simon Verwer  zat in de eerste lichting student-docenten van het project – Eerst de Klas – , het traineeprogramma voor excellente academici in het bedrijfsleven en het onderwijs. Sinds zomer 2012 is hij onder meer docent op het Hyperion Lyceum in Amsterdam. Hij vormt – met Eke Rebergen – een duo Denkfiguren.

rondje hetkind


   Iedereen maakt verschil, samen hebben we impact

               Steun hetkind en word donateur

                                   50 euro per jaar