inspiratie, legitimatie en verbinding
Deze website wordt inmiddels elke maand meer dan 150.000 keer bezocht! De verhalen komen van leraren, schoolleiders, bestuurders, ouders/opvoeders en onderwijsbetrokkenen zelf.
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

profiel

Sanne Bosmans


Sanne Bosmans
Bekijk mijn profiel

Stemming van hetkind
twitter

‘Huilende moeders aan tafel. Het blijft lastig, zeker omdat ik de tranen vaak maar al te goed begrijp’ hetkind.org/?p=54821

Ongeveer 4 uur geleden op hetkind's Twitter via hetkind website

facebook
Mijmering: Hoe wil ík Passend Onderwijs invulling gaan geven?

18 augustus 2014

Sanne Bosmans

‘Deze leerling is zo agressief en ongemotiveerd, ik weet echt niet meer wat ik ermee aan moet.’ Sanne Bosmans werkte samen met een leraar om tot een oplossing te komen opdat het gedrag van de leerling zou veranderen. Achteraf gezien was ook zij bezig om het systeem van selectie en tekorten in stand te houden. De invoering van passend onderwijs is wat haar betreft een kans om het anders aan te pakken, voor haar en voor alle anderen in het onderwijs. Haar blog: ‘Voorwaarde voor zelfontplooiing is voldoen aan een veiligheidsbehoefte.’

Ik ben de laatste tijd aan het mijmeren, over het onderwijs. Dat komt enerzijds, omdat ik scholen aan het bezoeken ben voor mijn zoontje en Labels_plakken_op_leerling (1)anderzijds, omdat er hervormingen aan het plaatsvinden zijn binnen het onderwijs; passend onderwijs.

Eigenlijk is passend onderwijs een gekke term, want moet onderwijs per definitie niet ”gewoon” passend zijn? Passend onderwijs betekent dat scholen een grote populatie kinderen aan moeten kunnen, waar ze misschien geen raad mee weten. Wat gebeurde er vroeger? Kinderen werden naar speciaal onderwijs gestuurd. Tsja, en dat wil de overheid anders, want speciaal onderwijs rijst de pan uit. En logisch. Maar wat ik me dan afvraag; waarom lossen we het probleem met het probleem op?

Want nu wordt er tussen scholen gekeken wie welke leerlingen aan kan, en dan voornamelijk gebaseerd op didactische en gedragsselectie. Tijdens mijn werk binnen het speciaal onderwijs (als gedragswetenschapper), kregen we vaak terug van het regulier onderwijs dat ze leerlingen met autisme nog wel aan konden, maar kinderen met oppositionele stoornissen zoals ODD (zeker in combinatie met ADHD) meestal niet. Bij het terugdenken aan deze manier van werken, besefte ik hoe absurd het eigenlijk was: een systeem van selectie gebaseerd op tekorten en diagnoses.

Ik merkte dat leraren leerlingen met gedragsproblemen erg lastig vinden, logisch ook. Nu is de oplossing geweest om leraren capabeler te maken om met gedragsproblemen om te gaan, maar betekent dit niet dat we het probleem met het probleem oplossen? Moeten we niet naar de kern van het probleem kijken: de veiligheidsbehoefte van het kind. En vanuit daar het kind versterken en begeleiding bieden?

‘Deze leerling is zo agressief, is zo niet gemotiveerd, ik weet echt niet meer hoe ik hem en daarmee de rest van de klas goed onderwijs kan bieden. Ik denk dat een huiswerkregeling de enige optie voor nu is.’ Deze opmerking maakte een leraar met wie ik samenwerkte en is mij altijd bijgebleven. Ik heb toendertijd deze leraar gecoacht om ”beter” om te gaan met deze leerling. Dat lukte maar gedeeltelijk, want het was echt niet houdbaar in de klas met nog tien andere kinderen met (gedrags)problemen.

Ik weet nu dat ook ik onderdeel van het systeem was en niet verder heb gekeken dan dat mijn neus lang was. Want ook ik was toen selectief: de leerling paste of paste niet. En als het kind minder paste, dan probeerden mijn collega’s en ik het kind passend te maken. Maar ik heb niet geprobeerd om het onderwijs passend te maken voor de leerling. Door verder te kijken dan het gedrag, naar de veiligheidsbehoefte. Wáarom was deze leerling gedemotiveerd? Werden zijn talenten onvoldoende aangesproken? Zagen we zijn talenten wel? Gedroeg hij zich misschien steeds recalcitranter, omdat hij zich niet gehoord voelde?

Om het echt anders te gaan doen denk ik dat we de kans die passend onderwijs ons geeft, ook echt moeten benutten. Om niet te kijken hoe we de leerlingen passend maken voor het onderwijs (te focussen op gedrag), maar het onderwijs passend maken voor ieder kind (door te focussen op veiligheidsbehoeften).

maslow_psIk zeg bewust kind, omdat dat wat mij betreft het uitgangspunt is. In het onderwijs gaat het vaak over didactische vaardigheden. Een kind moet via verschillende methoden dingen bijgebracht worden. Maar hoe werken deze methodes? Hoe leert een leerling? Een leerling leert door zich capabel te voelen, door vertrouwen te ervaren. Dit heeft allemaal met emoties te maken. Dan kijken we dus verder dan de ”didactische” leerling, dan kijken we naar het kind en naar zijn behoeften.

Onderwijs is nu erg voorschrijvend; zo gaat een les eruit zien en zo gaan we een leerling dat bijbrengen. Maar door daar voor bij te kijken, te luisteren en te kijken naar het kind, kun je pas zien wat de mogelijkheden, talenten en kansen zijn van een kind. Een kind kan dan leren vanuit zichzelf, vanuit intrinsieke motivatie. Het gaat erom dat het kind en de leraar die ruimte krijgt en neemt. Om te kijken wat een goed aanbod is, om aan te sluiten bij de behoeften en mogelijkheden van het kind. Want wat een kind kan, mag hij ook laten zien en mag groeien.

En als laatste schiet mij de theorie van Maslow en Piaget te binnen. Maslow geeft aan dat behoefte aan veiligheid essentieel is voor zelfontplooiing. Piaget benadrukt duidelijk dat ieder kind zijn eigen ontwikkeling construeert. Als we deze theorie omarmen en dit als uitgangspunt nemen, dan geloof ik er in dat passend onderwijs een kans van slagen heeft. Dan kijken, luisteren en volgen we het kind en breiden kansen uit tot talenten.

Sanne Bosmans is moeder, orthopedagoog en heeft gewerkt in en rondom het onderwijs en jeugdzorg.