inspiratie, legitimatie en verbinding
Deze website wordt inmiddels elke maand meer dan 150.000 keer bezocht! De verhalen komen van leraren, schoolleiders, bestuurders, ouders/opvoeders en onderwijsbetrokkenen zelf.
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

profiel

Gijs Verbeek


Gijs Verbeek
Bekijk mijn profiel

Stemming van hetkind
twitter

‘Een meisje van van 12 jaar en al twee keer eerder uit huis geplaatst’ hetkind.org/?p=54819

Ongeveer 2 uur geleden op hetkind's Twitter via hetkind website

facebook
Making Shift Happen: ‘Onderwijs is een zaak van investeren, en de huidige generaties “betalen de prijs” voor de komende generaties’

9 oktober 2014

Gijs Verbeek

Onderwijs is hot vandaag de dag. Wekelijks zijn er meerdere bijeenkomsten rondom onderwijs. Zo ook het congres Making Shift Happen 2014  georganiseerd door de CBE Groep, dat dit jaar als thema had We create our future. Gijs Verbeek – onder meer betrokken bij  het symposium Stem van de Leerling op 20 november – schreef zijn indrukken op van deze boeiende dag. ‘Centralized decentralisation, ik hoop van ganser harte dat de politiek zich hiervan op de hoogte brengt. Onderwijs is een zaak van investeren, en de huidige generaties “betalen de prijs” voor de komende generaties.’

rutgerRutger Bregman (1988) – onder meer auteur van De kennis van toen (2012) en De geschiedenis van de vooruitgang (2013) – was door de organisatie uitgenodigd om de bezoekers iets van een historisch perspectief mee te geven. Hij slaagde daar voor deze dag, getuige de reactie van het publiek, zeker in. Hij maakte ons deelgenoot van de conclusie en culminatie van zijn studie van de geschiedenis: “Vroeger was alles slechter”.

Tegelijkertijd wees hij op het huidig gebrek aan grote ideeën en de behoefte aan een utopie als “ijkpunt op de horizon” om naar toe te werken. Daarbij konden we ook maar gelijk het hele crisis-hype-denken achter ons laten. En ons richten op de vraag hoe we kunnen leren groter te denken.

De mens als betekenisverlener

Hoewel het niet (bijzonder) expliciet naar voren kwam, was de kern van het verhaal van neuropsycholoog Beau Lotto, voor mij althans, de mens is een betekenis-verlenend wezen dat zich continu (in min of meerdere mate succesvol) aanpast aan zijn omgeving. Een inzicht wat in het huidige “onderwijskundige onderzoekslandschap” geheel lijkt te zijn verdwenen, maar bijvoorbeeld dankzij Max van Manen weer enigszins actueel is. De hermeneutiek en fenomenologie zijn en blijven onmisbaar, willen we ons bemoeien tegen menselijke ontwikkeling.

Het publiek werd met de neus op de feiten gedrukt dat we met z’n allen delusional zijn; dat wat we zien is niet te vertrouwen. Ons kijken is vertroebeld door assumpties en gekleurd door neigingen en voorkeuren; het is slechts op basis van onze reeds opgedane ervaring dat we kunnen zien en betekenis kunnen verlenen.

Zijn recept voor succes in deze:

learning begins with humility;

know your assumptions;

question your assumptions;

step into uncertainty; en

play!

Effectiviteit en creativiteit konden volgens hem meer in balans gebracht worden.

Panel
Er was een panel met o.a. een aantal ‘workshopsterren’ die in de middag acte de presence zouden geven: Alma Harris, Pak Tee Ng, Eric Sheninger en Petra van Haren. Hoewel het panelgesprek iets meer diepte en inhoud had kunnen krijgen, gaf het in ieder geval wel een aardig idee van de richting waarin onderwijs zich aan het bewegen is: (1) meer integratie van de wereld waarmee we vandaag de dag geconfronteerd worden, met name in termen van technologie; (2) meer en meer (internationale) samenwerking, professionele leergemeenschappen, een professionele dialoog en (3) meer balans tussen nadruk voor kwantiteit en kwaliteit.

De laatste twee panelleden noemden daarbij expliciet aandacht voor het perspectief en de stem van de leerling. Toeval wil dat het NIVOZ daarover op 20 november een symposium organiseert. Hierna volgde ik twee workshops waarvan ik hier de hoogtepunten uit één van de workshops noem.

pak tekSingapore
Pak Tee Ng vertelde een indrukwekkend verhaal over onderwijs in Singapore. Hoewel de context van Singapore met geen enkel ander land te vergelijken is (het bestaat als land pas pakweg 50 jaar, is slechts een fractie van de oppervlakte van Nederland en heeft geen oorspronkelijke bewoners, slechts import van omringende landen) waren een aantal principes zo helder en treffend dat ik ze hier graag deel.

Singapore was volgens Pak Tee niet het nieuwe Finland en hij solliciteerde dan ook niet naar een nieuwe carrière als reisleider. Met andere woorden: leer van de principes die ik deel en kijk hoe je ze kunt toepassen in je eigen context. Iedere context is immers uniek.

We need to pay the price for the next generation

De prijs die de generatie voor die van Pak Tee betaald heeft, is bijna niet voor te stellen en ontroerde mij diep. Wat was het verhaal: een klein stuk rotsland midden in de zee met verschillende bevolkingsgroepen, die dermate van elkaar verschillenden dat ze niet eens fatsoenlijk met elkaar konden communiceren. De regering besloot daarom om het onderwijs volledig in het Engels te laten verlopen. Een taal die geen van de groepen eigen was, en voor ons vergelijkbaar is met het voorstel om vanaf morgen allemaal in het Mandarijn te moeten uitleggen wat fotosynthese of de stelling van Pythagoras is. Onderwijs is een zaak van investeren, en de huidige generaties “betalen de prijs” voor de komende generaties. Het doorzettingsvermogen dat daaruit blijkt, en het inzicht en geduld voor een dergelijke lange termijn visie zijn “hier in het westen” broodnodig.

Centralized decentralisation

Er bleek slechts één beleidsmaker in de zaal te zitten, maar ik hoop van ganser harte dat de politiek zich hiervan op de hoogte brengt. Het verwijst naar zulk een simpel, helder en eerlijk principe: stel met elkaar (alle betrokkenen!) op centraal niveau doelen en laat iedereen vervolgens vrij om zelf te bepalen hoe die doelen te bereiken zijn en de wijze waarop dat te laten zien is. Goal allignment en tactical empowerment noemde Pak Tee het. Het hele “Samen leren” is ondervangen met dit simpele maar doeltreffende concept, voorwaarde is wel dat de basis ervan is: vertrouwen, binnen en tussen alle lagen.

Technology is a tool, not a learning outcome

Goed, toch nog iets over wat er verder aan bod kwam. Er was namelijk erg veel aandacht voor nieuwe technologie en de manier waarop dat in het onderwijs geïntegreerd kon worden. Ten eerste geloof ik niet dat er iemand is weggegaan met het idee ‘ik blijf die mobieltjes in mijn school hardnekkig verbieden’. Er zijn zoveel indrukwekkende voorbeelden en argumenten voorbij gekomen dat bezoekers ongetwijfeld geinspireerd naar huis zijn gegaan over de noodzaak van het integreren van nieuwe technologie in het onderwijs. Een voorbeeld was het online “stemsysteem” Mentimeter.

Twee kritische noten
Vooruit, ik kan niet alleen maar lovende dingen zeggen. Er waren twee zaken die mij persoonlijk toch opvielen die ik graag nog even toelicht.

hypnose-bewustzijn-onderbewustzijn-kritische-factorHoewel het verhaal van neuropsycholoog Beau Lotto entertaining was en het publiek inderdaad getriggerd werd dingen anders te bekijken ben ik altijd huiverig voor wat iedereen die de hersenen bestudeerd meent te zeggen over de mensen en menselijke ontwikkeling. Simpelweg omdat een correlatie nog geen causaal verband is. Met andere woorden: omdat we tegenwoordig een glimp kunnen opvangen van wat er in onze fysieke hersenstructuren gebeurt wat overeenkomstig is met wat er in ons bewustzijn gebeurt, wil dat nog niets zeggen over oorzakelijkheid. Hoe hard neurologen, hersenonderzoekers, neuropsychologen, neurobiologen ect. ook roepen en hun ‘kennis’ verkondigen, geen van hen heeft ook maar een flauw benul van wat bewustzijn is, hoe het tot stand komt en wat de relatie ervan is ten opzichte van de hersenstructuren die zij onderzoeken. Daarmee verwordt het verhaal van Lotto voor mij tot een gimmick over onze biocomputer (lees: de hersenen).

Als ik in een openingsfilmpje mensen geroemd zie worden die de status quo ter discussie stellen, is een “gimmicky” presentatie die de status quo hieromtrent bevestigd op zijn zachts gezegd teleurstellend. Het leidt ons bovendien af van hele interessante discussies over bewustzijn. Discussies die naar mijn idee vruchtbaar kunnen zijn voor het onderwijs. Lees in dit verband ook deze blog van Alderik Visser & Bjorn Wansink; of deze bespreking van Swaab’s Wij zijn ons brein door Casper Hulshof en mijn commentaar daarop, of verdiep u eens in dit boek van Thomas Nagel. Zomaar wat suggesties.

Waartoe?
Wat me brengt op het tweede gemis van de dag: het ontbreken van de vraag “waartoe”, het gesprek over mensbeelden, wereldbeelden, het gesprek over wat het is om mens te zijn. En de implicaties die daaruit volgen voor het onderwijs. Nog te vaak wordt dit (al dan niet verhuld) geadresseerd in termen en discours die bijvoorbeeld de status quo bevestigen en niet ter discussie stellen. In termen van productiviteit voor de arbeidsmarkt. Mensen, aub… we leven niet om te werken, we werken om te leven. Om nog maar te zwijgen over dringende zaken die NU onze aandacht vragen, ik noem het werk van Piketty, het werk van prof. dr. Ewald van Engelen, het feit dat we het over “big-data” en werken “in de cloud” hebben alsof we nog nooit van de NSA of Snowden hebben gehoord. Zie overigens over het waartoe van onderwijs ook dit dossier op het NIVOZ-forum.

 Gijs Verbeek is mede-auteur van het boek Participatie in het onderwijs. Onderzoek met en door leerlingen. Hij is projectleider bij het symposium Stem van de Leerling (20 november in Rotterdam) en verbonden aan het NIVOZ, in het bijzonder het forum.