inspiratie, legitimatie en verbinding
Deze website wordt inmiddels elke maand meer dan 150.000 keer bezocht! De verhalen komen van leraren, schoolleiders, bestuurders, ouders/opvoeders en onderwijsbetrokkenen zelf.
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

profiel

Gert Jan Kleinpaste


Gert Jan Kleinpaste
Bekijk mijn profiel

Stemming van hetkind
twitter

Documentaire Vergeet mij niet: ‘Het ritueel van de groep om het uitgeprocedeerde kind dat weg is, te blijven h hetkind.org/?p=54872

Ongeveer 13 uur geleden op hetkind's Twitter via hetkind website

facebook
‘Scholen waar leraren met hun leerlingen bespreken wat zij willen leren, doen het beter dan waar dat niet gebeurt’

17 november 2014

Gert Jan Kleinpaste

Het boek ‘Motivatie, binnenstebuiten! – Hoe krijg je jongeren in beweging’ bevat geen echt nieuwe inzichten over motivatie, schrijft Gertjan Kleinpaste. Maar dat is niet erg. Immers, het goed ordenen van beschikbare kennis en theorie en daar een heel concrete vertaalslag bij maken, zodat volwassenen op een zo prettig mogelijke manier met jongeren kunnen werken en hen kunnen begeleiden, vertegenwoordigt een waarde in zichzelf. ‘Op dat punt hebben Huub Nelis en Yvonne van Sark een mooi en bruikbaar boek geschreven. Een boek dat je niet van kaft tot kaft hoeft te lezen; het laat zich gebruiken als een mooie zelfbedieningswinkel van motivatie-artikelen.’ Zijn verhaal.

moibatieeeHet is een mooi boek, dat in een gevarieerd en onderhoudend programma gepresenteerd werd op 11 november jl. In De Rode Hoed in Amsterdam. In de trein terug begon ik het direct te lezen. Daartoe nodigt het ook echt uit. Het boek is prettig qua vormgeving en de afwisseling tussen stukjes theorie, voorbeeldbeschrijvingen, interviews en concrete tips houdt het geheel dynamisch.

Toch was een van de eerste gedachten die bij mij boven kwam een citaat van Johann Wolfgang von Goethe: “Alles wat verstandig is, is reeds gedacht, men moet slechts proberen, het nog eens te denken”.
Origineel: Alles Gescheite ist schon gedacht worden; man muss nur versuchen, es noch einmal zu denken. Bron: Maximen und Reflexionen (1840)

De belangrijkste les uit het boek, lijkt mij iets wat iedereen die met jongeren werkt wel weet, maar heel moeilijk vindt om in de praktijk te brengen: loslaten. Durven te vertrouwen op de jongeren en weten dat het allemaal op zijn pootjes terecht komt. Uit durven gaan van ‘intrinsieke motivatie’ en faciliteren wat de jongere zelf wil leren en wil ondernemen. Ik vind dat – als representant van onderwijsmensen die hun focus sterk op de ontwikkeling van vaardigheden, de zogenaamde 21st century skills hebben liggen – natuurlijk een prachtig uitgangspunt.

Rutger, een van de jongeren tijdens de presentatie verwoordde het als volgt: ‘Scholen zouden beter moeten begrijpen hoe vet het is om je eigen leven te leiden en je eigen keuzes te maken.’ Die ruimte zou het onderwijs volgens mij ook moeten veroveren. Mooi was, dat ook vanuit de onderwijsinspectie door Inge de Wolf tijdens de boekpresentatie twee fraaie voorbeelden van ‘good practices’ werden benadrukt:

  • Scholen waar leraren met hun leerlingen bespreken wat zij willen leren, doen het beter dan waar dat niet gebeurt;

  • Scholen die het onderwijs anders dan louter klassikaal organiseren, plukken van die aanpassingen de vruchten.

De avond voordat ik de boekpresentatie bezocht, hield ik een inleiding over onderwijs bij de ‘Social Media Club Apeldoorn’, in het jargon #SMC055. Daar vertelde ik over meester De Vries. Destijds de onderwijzer van groep 7 op de dorpsschool in Beekbergen – mijn eerste stageplek als aankomend onderwijzer in het schooljaar 1979/1980 – die in zijn rechterbroekzak altijd een appel had en in zijn linkerbroekzak een mondharmonica. Die mondharmonica kwam te voorschijn bij de muziekles en die appel had hij altijd wel met iemand te schillen. Meester De Vries kon waanzinnig goed vertellen en hij kende zijn pappenheimers.

Een leerkracht of leraar die nu nog dat goede vertellen machtig is, zet instructiefilmpjes op een eigen YouTube-kanaal en flipt the classroom. Overeind blijft dat onderwijs, kinderen helpen iets te leren, een zaak is en blijft van goede interactie. Het gaat altijd opnieuw over competentie, autonomie en verbondenheid (relatie). Misschien zijn wij wel veel te veel geneigd die autonomie van kinderen te vergeten. Met de verbondenheid en de competenties komt het wel goed; ik ken nauwelijks leerkrachten en leraren die niet vanuit hun warme betrokkenheid en liefde voor ‘het kind’ hun vak uitoefenen. Ik luister altijd graag naar hoe Rita Pierson dat in haar TEDx-speech zegt: ‘Kids don’t learn from people they don’t like.’ Het gaat in het onderwijs immers over competentie en relatie.

En autonomie, waarschijnlijk is dat de lastigste hobbel. Dat vraagt om ‘loslaten’, om een groot vertrouwen te hebben in de leerlingen. Het vraagt van leraren om ‘hun’ vak, tot vak-van-ons-allemaal te maken. Het vak dat van leraar en leerling samen is. Het samen zoeken naar wat Sir Ken Robinson de ‘ontsteking van de raket’ noemt. Wil je jongeren Duits leren, dan zal je ze in een situatie moeten brengen waarin zij Duits nodig hebben, zodat zij zich vanuit dat gevoel gaan interesseren in het vak. Dat geldt natuurlijk in wezen voor ieder vak.

In de maanden dat ik vorm gaf aan een kleine particuliere school in Breda daagden wij kinderen uit hun eigen leervraag te formuleren en daaraan onderzoek naar dat onderwerp te koppelen. Dat gebeurde al met jonge kinderen. Het gaf prachtige resultaten. Op de website Follow the money staat een item: ‘Banen worden in de toekomst vrijer en leuker, maar niet voor iedereen.’ (verwijzing naar een recent rapport van CBRE/Genesis). Ik noem dat graag kinderen ‘fit for future jobs‘ maken. Essentieel daarin is dat zij hun hart volgen en hun hart het hoofd laten aansturen. Belangrijk is ook de les die het Hoofd Jeugdopleidingen van de voetbalclub AZ uit Alkmaar daarbij geeft: ‘Talent ontwikkelen is ongelooflijk hard werken.’

motivatieHet brengt mij bij en tweede citaat van Von Goethe: ‘Benader iemand zoals hij is en hij zal zo blijven. Benader hem zoals hij kan worden en hij zal zo worden.’

Het boek ‘Motivatie binnenstebuiten’ draait vooral de interactie in het onderwijs en in de begeleiding van jongeren in werksituaties ondersteboven. Begin niet met zenden, maar ga eerst eens luisteren. Vertrouw op het vermogen dat jongeren goed kunnen vertellen wat zij graag willen.  Maak vanuit wat je dan hoort de vertaling naar de meest optimale begeleiding. Het is wat betreft zoals Gerald Huther in de film Alphabet zegt: “Wir kunnen Sie nur einladen sich zu entwickeln.’
Je kunt kinderen en jongeren alleen maar uitnodigen iets te gaan leren, want uiteindelijk kan alleen iemand zelf zijn hersenen en zijn gedragingen zo ontwikkelen dat het in alles wat hij of zij gaat doen het gewenste resultaat heeft.

In dat luisteren naar jongeren en in het vormgeven aan de juiste interventies draagt het boek van Nelis en Van Sark op een goede wijze bij. Een aanrader dus voor iedereen die zich met ziel en zaligheid inzet om jongeren vanuit hun eigen ambitie, talenten en mogelijkheden te begeleiden op weg naar volwassenheid.

Gertjan Kleinpaste is voormalig schoolleider en onderwijsbetrokkene. Hij werkt vanuit RedShoe Keynotes/AndereBlik.com en is oprichter van de ‘metaforenfabriek’.

Het boek (19,95 euro) kun je bestellen achter deze link.