inspiratie, legitimatie en verbinding
Deze website wordt inmiddels elke maand meer dan 150.000 keer bezocht! De verhalen komen van leraren, schoolleiders, bestuurders, ouders/opvoeders en onderwijsbetrokkenen zelf.
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

profiel

Hartger Wassink


Hartger Wassink
Bekijk mijn profiel

Stemming van hetkind
twitter

‘Klassikaal onderwijs! Omdat het altijd zo is geweest of vanuit een bewuste, pedagogische keuze en visie?’ hetkind.org/?p=55579

Ongeveer 15 uur geleden op hetkind's Twitter via hetkind website

facebook
Terugblik in woord en beeld: ‘Uiteindelijk leidt mindfulness tot betere zelfzorg, zoals Anne Speckens het zelf noemt’

10 mei 2015

Hartger Wassink

Geplaatst in: Legitimering

‘Kort gezegd leert mindfulness mensen zich bewust te worden van wat ze ervaren, wat dat met ze doet, en daar bewust mee om te gaan. Mensen leren automatische reacties te onderkennen en die eventueel te veranderen.’ Hartger Wassink schreef een verslag van de onderwijsavond van hoogleraar Anne Speckens, bijna twee maanden terug in Driebergen. Naast een uitgebreide video van 30 minuten vindt u hier ook de powerpoint-presentatie van de spreekster zoals ze die had beloofd en een terugblik van Wassink:  ‘Uiteindelijk leidt mindfulness tot betere zelfzorg, zoals Speckens het zelf noemt. Mensen hebben meer compassie met zichzelf, en kunnen op basis daarvan ook met meer empathie en compassie op anderen reageren. Dat heeft allerhande positieve effecten.’

Op 11 maart 2015 gaf prof. dr. Anne Speckens een lezing bij NIVOZ over mindfulness in het onderwijs. Van haar lezing en de aansluitende vraag-/antwoordsessie met het publiek is onderstaande videomontage gemaakt. Daarnaast is de volledige powerpoint-presentatie van Anne Speckens van die avond te bekijken. Speckens baseerde zich voor haar lezing op twee onderzoeksartikelen die onderaan de pagina te downloaden zijn. Binnenkort verschijnt op het NIVOZ-Forum een uitgebreidere bespreking van deze onderzoeksartikelen.

In haar presentatie legt Anne Speckens uit wat mindfulness is, en op welke manier het nuttig kan zijn voor het onderwijs. In gesprek met leraren en schoolleiders uit de zaal gaat ze nader op die toepassingsmogelijkheden in.

Speckens legt uit mindfulness met name een aandachtsoefening is. Daarvan zijn er globaal gesproken twee varianten: formele oefeningen en informele oefeningen.
De formele oefeningen betreffen bepaalde specifieke meditatieoefeningen, zoals de lichaamsverkenning, ademhalingsoefeningen en zitten en bewegen met aandacht. De informele oefeningen zijn oefeningen die makkelijk tijdens de dagelijkse routines door gedaan kunnen worden, zoals de ‘drie minuten adempauze’-oefening, of het heel bewust aandacht schenken aan dagelijkse handelingen.

Speckens licht daarnaast toe wat de belangrijkste opbrengsten zijn van mindfulness. Ze bespreekt de volgende vijf belangrijke leerpunten:

  • Stoppen. Het stoppen, stilstaan bij wat je doet, brengt al een verandering in aandacht teweeg
  • Concentratie. Ofwel focus zoeken in je aandacht, en ervaren dat het niet makkelijk is
  • Accepatie zonder oordeel. Hierbij gaat het erom, ervaringen te observeren zoals ze zich voordoen, je bewust te zijn van het automatische oordeel dat je erover hebt, en dat oordeel zo mogelijk uit te stellen
  • Relatie tussen lichamelijke sensaties, emoties en gedachten. Vaak worden we ons gewaar van emoties, door aandacht te besteden aan specifieke plekken op ons lichaam. Door ons bewust te worden van een gespannen nek, de knoop die we in onze maag voelen, of dat we van onze handen een vuist maken, kunnen we nagaan welk gevoel daarmee verbonden is.
  • Observeren van automatische teacties, gedragspatronen
    Op het moment dat we ons bewust zijn van die gevoelens, kunnen we ook nagaan of en hoe we anders op een situatie zouden kunnen reageren.

Kort gezegd leert mindfulness mensen zich bewust te worden van wat ze ervaren, wat dat met ze doet, en daar bewust mee om te gaan. Mensen leren automatische reacties te onderkennen en die eventueel te veranderen.

Uiteindelijk leidt het tot betere ‘zelfzorg’, zoals Speckens dat noemt. Mensen hebben meer compassie met zichzelf, en kunnen op basis daarvan ook met meer empathie en compassie op anderen reageren. Dat heeft allerhande positieve effecten.

Powerpointpresentatie over onderzoek naar mindfulness in het onderwijs

Mindfulness in het onderwijs–Lezing door prof. dr. Anne Speckens from Hartger Wassink

In deze powerpoint, waarvan de uitgebreide bespreking niet in het videoverslag is opgenomen, gaat Speckens dieper in op onderzoek naar de werking van mindfulness. Hierbij baseert ze zich op twee artikelen (hieronder te downloaden). Uit dit onderzoek dat ze bespreekt blijkt dat mindfulness zowel bij leraren, als bij leerlingen positieve effecten heeft.

Het onderzoek van Charlotte Zenner en collega’s uit 2014 laat een bescheiden, maar significant effect zien van mindfulness bij leerlingen, op de volgende vijf domeinen zichtbaar:

  • cognitieve prestaties
  • emotionele problemen
  • omgang met stress
  • persoonlijke veerkracht (onder andere zelfbeeld en welbevinden)
  • beoordelingen door derden

Van deze vijf domeinen is het effect het sterkst op de cognitieve prestaties.

Lees verder

Hartger Wassink is forum-redacteur bij het NIVOZ. Hij begeleidt scholen en teams bij normatieve professionalisering. Dit artikel is eerder gepubliceerd op zijn eigen blog.