inspiratie, legitimatie en verbinding
Deze website wordt inmiddels elke maand meer dan 150.000 keer bezocht! De verhalen komen van leraren, schoolleiders, bestuurders, ouders/opvoeders en onderwijsbetrokkenen zelf.
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

profiel

Frederike de Jong


Frederike de Jong
Bekijk mijn profiel

Stemming van hetkind
twitter

Film juf Kiet: ‘Door gebrek aan context, roept de film vragen op’ eepurl.com/csxiVb

20 seconden geleden op hetkind's Twitter via MailChimp

facebook
Wat is kennis: eigen levensweg (deel 2/4)

23 oktober 2015

Frederike de Jong

Geplaatst in: Legitimering

‘Deze beschrijving van mijn school- en studietijd illustreert dat ik graag wilde leren, maar binnen het schoolsysteem mijn draai niet vond.’ Al langer zijn we bekend met het idee dat onze persoonlijke en professionele biografie ons perspectief en handelen voedt en tekent. Dit brengt met zich mee dat het relevant is kennis te nemen van de biografie van waaruit uitspraken worden gedaan. In deel twee van haar essay gaat Frederike de Jong dan ook in op haar eigen biografie: haar ervaringen en de verschillende kennisvelden waarmee zij in aanraking is gekomen, in en buiten het onderwijs. Haar opgedane kennis van, en ervaringen binnen ook andere dan gangbaar wetenschappelijke praktijken, vormen de voedingsbodem voor de standpunten die ze inneemt in haar essay.

kennisZe introduceert een figuur van de vrouwelijke waarheid, als hulpmiddel voor het begrijpen van verschillende in te nemen filosofische posities. Aan het eind van het essay geeft ze ons weer een aantal vragen mee, aan de hand waarvan we zelf antwoorden kunnen formuleren die richting kunnen geven aan de wijze waarop we onderwijs vormgeven.


Wat is kennis: eigen levensweg

In het eerste deel van dit essay sprak ik over verschillende ‘kennisvelden’ die zijn ontstaan binnen gemeenschappen die ‘waarheid’ voor hun kennis claimen. De gang terug naar de bronnen van de rationaliteit, onderbreek ik hier door te vertellen over mijn eigen leven. Hiermee illustreer ik hoe ik zelf het bestaan van verschillende kennisvelden heb ervaren en ervaar. Ook vertel ik over de ‘versluiering’ en ‘ontdekking’ van Sophia. Ik doe dat in de volgende paragrafen:

  1. School, studie en werk
  2. Controversen en toenadering
  3. ‘Versluiering’ van Sophia
  4. ‘Ontdekking’ van Sophia

Mijn verhaal is wellicht relevant voor het onderwijs. Ik zal niet het enige kind zijn geweest dat de kennis die ik met het onderwijs kreeg aangereikt als eenzijdig heb ervaren. Onderwijs zou tegemoet moeten komen aan leerlingen met andere kennisbehoeften, gerelateerd aan andere kennisvelden dan uitsluitend het ‘gangbaar wetenschappelijke’. Een ruimere blik op kennis kan zorgen voor beter aansluitend onderwijs.

1. School, studie en werk

Op de lagere school kon ik goed meekomen. Dat veranderde toen ik de overstap maakte naar de middelbare school; het was alsof ik mijn basis verloor. In de brugklas havo-vwo kwam ik erachter dat ik ‘niet kon lezen’. Dit was zo in mijn beleving, in werkelijkheid las ik heel erg langzaam en precies. Van mijn ontdekking schrok ik zo, dat ik naar de mavo wilde. Mijn wil geschiedde en nog altijd ben ik verbaasd dat mijn noodkreet niet werd gehoord. Ik haalde mijn diploma.

Een leraar maatschappijleer op de mavo zei destijds: “Iedereen hoort bij de maatschappij, ook een kluizenaar ontkomt daar niet aan”. Ik voelde innerlijk verzet: deze maatschappij is niet de mijne, ik-ben-daar-niet-in-thuis. De maatschappij waarvan de school een afspiegeling is bood mij onvoldoende identificatiemogelijkheden. Ik kon op school mijn draai niet vinden. Op aandringen van mijn moeder ging ik naar de havo en toen ik daar vastliep ging ik schriftelijk studeren. Toen ook dat niet lukte, ging ik naar een Daltonschool. De vrijheid van het Daltononderwijs, het mogen structureren van mijn eigen tijd en het mogen leren op mijn eigen manier werkten goed voor me. Zo haalde ik mijn havo diploma.

Na een ‘tussenjaar’ volgde ik een diëtistenopleiding en werkte daarna als diëtist. Mijn HBO-diploma verleende mij toegang tot de universiteit. Ik studeerde af als filosoof aan de Vrije Universiteit onder verantwoordelijkheid van professor Wolterstorff. Enige tijd later kreeg ik een baan binnen de landelijke protestantse kerk om een dialoog op gang te brengen tussen mensen van verschillende gezindte. Hierna volgde ik een opleiding tot regressie- en reïncarnatietherapeut. Vervolgens vond ik een baan als lerares godsdienst op een middelbare school en stopte met mijn diëtistenwerk. Ik werk nu dertien jaar op deze school en combineerde dat tot voor kort met een praktijk als regressie- en reïncarnatietherapeut. Vorig jaar heb ik een opleiding tot eerstegraads bevoegd docent filosofie met succes afgerond en geef nu ook filosofielessen.

Deze beschrijving van mijn school- en studietijd illustreert dat ik graag wilde leren, maar binnen het schoolsysteem mijn draai niet vond. Dat veranderde echter met het Daltononderwijs. Het was niet alleen het schoolsysteem als zodanig waarbinnen ik me niet thuis voelde, het was ook het kennissysteem waarbinnen ik werd opgeleid en wat ik als eenzijdig herkende. De vakken vond ik interessant, maar ik was ook altijd op zoek naar kennis waarvan ik intuïtief wist dat ik die binnen de muren van de school niet kreeg aangeboden. Ik vulde dat op eigen initiatief aan met een ander soort kennis en activiteiten. Ik kwam er bijvoorbeeld als veertienjarige achter, dat ik ‘alternatieve boeken’ wel kon lezen. Ook volgde ik als tiener yoga- en meditatielessen. Kennelijk sloten deze boeken en lessen aan bij een mij meer vertrouwd kennisveld dan ‘het regulier wetenschappelijke’.

Ook tijdens de studie filosofie ondervond ik dat ik de uitgangspunten van waaruit werd lesgegeven niet deelde. Verschil met eerder was dat ik nu echter in staat was mijn eigen positie beter te begrijpen. Binnen de wetenschap, en ook de academische filosofie, hanteert men een reductionistisch uitgangspunt. Dat houdt in dat de werkelijkheid eerst wordt gereduceerd tot kenbare basiselementen om deze vervolgens te reconstrueren tot een totaalplaatje (Nagel, 2014, p. 44).

Lees verder op het NIVOZ-forum

Frederike de Jong is filosofe en docente Godsdienst & Filosofie