inspiratie, legitimatie en verbinding
Deze website wordt inmiddels elke maand meer dan 150.000 keer bezocht! De verhalen komen van leraren, schoolleiders, bestuurders, ouders/opvoeders en onderwijsbetrokkenen zelf.
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

profiel

Liesbeth Breek


Liesbeth Breek
Bekijk mijn profiel

Stemming van hetkind
twitter

‘Klassikaal onderwijs! Omdat het altijd zo is geweest of vanuit een bewuste, pedagogische keuze en visie?’ hetkind.org/?p=55579

Ongeveer 15 uur geleden op hetkind's Twitter via hetkind website

facebook
Weerstand omzetten in ontmoeting: ‘Kinderen in onze klas doen nu eenmaal niet altijd wat wij van ze verlangen’

27 april 2016

Liesbeth Breek

Docente Liesbeth Breek gaat in op de verschillende facetten van het begrip ‘weerstand’. Ze beschrijft –geïnspireerd door het werk van de filosoof Philippe Meirieu – hoe de ervaring van weerstand kan leiden tot ontmoeting en dus tot een dialoog tussen leraar en leerling, hetgeen essentieel is voor het leerproces. ‘Want via deze dialoog komt de vorming van het kind op gang en krijgt het kind toegang tot de wereld. De liefde voor je leerlingen – zegt Meirieu – gaat altijd hand in hand met de liefde voor de wereld. Het gaat dus om het kind én de wereld.’ Liesbeth begint met een gedicht – De Domkop – waarin alle componenten van onderwijs aanwezig zijn. Een mooi startpunt.

Misschien herinnert u zich dit bekende gedicht van de middelbare school: Le cancre, ofwel De domkop van Jacques Prévert (Vertaling: Leo Mesman).

Dia 2 Liesbeth Le Cancre

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Alle componenten van onderwijs zijn in dit gedicht aanwezig. We zien hier een leerling, een leraar en lesstof: de cijfers, de woorden, de jaartallen en de namen. De Fransen noemen dit le triangle pédagogique. In vakliteratuur spreekt men ook wel van een triadische relatie: iemand onderwijst, iemand wordt onderwezen en er wordt iets onderwezen.

We willen veel in het onderwijs: staatssecretaris, inspecteurs, opleiders, docenten, ouders, pedagogische onderwijsinstituten kunnen van alles willen én bedenken, maar het plezier van leren – wat de Fransen zo mooi ‘la joie d’apprendre’ noemen – kun je niet afdwingen. Degene die onderwezen wordt, moet wel willen. ‘Le plaisir d’apprendre’ moet wel ontstaan.
Een kind zoals in dit gedicht dat de slappe lach krijgt, een kind dat liever naar buiten kijkt tijdens je les, een kind dat liever what’s appberichten bekijkt…  Het is niet alleen de realiteit van iedere dag, maar het is tegelijkertijd ook de uitdaging van iedere dag. Kinderen in onze klas doen nu eenmaal niet altijd wat wij van ze verlangen.

Hoe geven we ons onderwijs zo vorm dat een kind deze ‘joie d’apprendre’ ervaart en het liefst ook nog wil delen met anderen? Wiskundesommen maken of rijtjes onregelmatige werkwoorden stampen is niet altijd enthousiasmerend.

Weerstand omzetten in ontmoeting

Volgens Meirieu draait alles in het onderwijs om de dialoog tussen docent en leerling. Deze dialoog is het voertuig van de vorming. Via de relatie die een onderwijzer onderhoudt met zijn leerling biedt hij/zij toegang tot de lesstof.

  • Is de onderwijzer uit dit gedicht in dialoog met zijn leerling?
  • Heeft de leerling uit dit gedicht toegang tot de lesstof? Hij veegt immers alles uit: de namen, de jaartallen, de zinnen en ook de strikvragen.
  • Geeft deze leraar om dit kind? Zien we hier niet de onmacht, de verschrikkelijke machteloosheid van de onderwijzer die zijn toevlucht neemt tot disciplinerend handelen? Deze leraar blijft dreigen en hij stelt ook nog strikvragen. Heeft deze leraar de smaak van overdracht: le goût de la transmission?

meirieuMeirieu zegt terecht dat je je vak als leraar alleen kunt uitoefenen als je geeft om je leerlingen. En die liefde voor je leerlingen zegt Meirieu gaat altijd hand in hand met de liefde voor de wereld. Het gaat om het kind én de wereld.

Wij, leraren zijn essentieel. Wij zijn het hart van het onderwijs. Via deze dialoog komt de vorming van het kind op gang en krijgt het kind toegang tot de wereld.

Dit gedicht gaat ook over weerstand: de weerstand van een kind tegen de manoeuvres van een onderwijzer. Onderwijs gaat in principe altijd over weerstand, over frustratie over discontinuïteit. De vraag is hier dan: hoe ga je met die weerstand om?  Je kunt je afvragen of onderwijs ook niet bedoeld is om kinderen vast de wereldse weerstand te doen ervaren. Die zullen ze later vaker tegenkomen. Zaak is dan wel om die weerstand positief te duiden en om te zetten in een ontmoeting.

Lees verder op het NIVOZ Forum

deplichtomweerstandtebieden_concept-213x300Liesbeth Breek is docente Frans en onderwijsontwikkelaar op een middelbare school in Alkmaar. Dit artikel verscheen eerder op het NIVOZ Forum en is geschreven n.a.v. het bezoek dat de Franse pedagoog Philippe Meirieu bracht aan Nederland. Op 4 april was er een seminar in Driebergen, ter gelegenheid van de presentatie van de vertaling (door Simon Verwer) van zijn boek ‘Pédagogie: le dévoir de résister’, in het Nederlands vertaald als ‘Pedagogiek: de plicht om weerstand te bieden.’

Nivoz-Forum-logo middel