inspiratie, legitimatie en verbinding
Deze website wordt inmiddels elke maand meer dan 150.000 keer bezocht! De verhalen komen van leraren, schoolleiders, bestuurders, ouders/opvoeders en onderwijsbetrokkenen zelf.
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

profiel

Reinoud van Uffelen


Reinoud van Uffelen
Bekijk mijn profiel

Stemming van hetkind
twitter

‘Dit was een les die ik gaf met tranen in mijn ogen. Diepe, rauwe gesprekken werden in deze klas gevoerd’ hetkind.org/?p=53693

Ongeveer 8 uur geleden op hetkind's Twitter via hetkind website

facebook
Kinderboeken en wat zij voor jou betekenen: ‘De trompet van de zwaan’

18 augustus 2016

Reinoud van Uffelen

Geplaatst in: Moreel Kompas, Legitimering

In januari 1974 lag Reinoud van Uffelen (51) een aantal weken in het Sophia Kinderziekenhuis in Rotterdam. Tijdens dat verblijf vierde hij ook zijn verjaardag en hij kreeg toen een kinderboek ‘dat ik vervolgens stuk heb gelezen, alleen nooit helemaal uit.’ Het exemplaar bleek namelijk een misdruk te zijn. Dit is de derde aflevering over (favoriete) kinderboeken, in dit geval over De Trompet van de zwaan. ‘Dat ik een moralist ben weet ik nu, maar dat was ik als jongen van negen jaar dus waarschijnlijk ook al.’

trompetttErgens halverwege mijn exemplaar, aangeschaft bij Boekhandel Haasbeek in Alphen aan den Rijn, zat een aantal witte pagina’s en wat ontbrak was een deel van het verhaal. Maar dat verhaal bleef prachtig. Het boek heette ‘De trompet van de zwaan’ van de Canadese auteur E.B. White. Op Google lees ik dat het boek werd vertaald door Hans Andreus en normaliter 194 pagina’s telde. Het verhaal gaat over het vreemde leven van een trompetterzwaan. Zonder stemgeluid geboren weet deze zwaan zijn handicap te overwinnen door een echte trompet te leren bespelen.

Als negenjarig jongetje zal ik het gelezen hebben als een spannend en ook humoristisch boek. Nu, ruim veertig jaar later, denk ik dat ik het boek zal herlezen met een lach en een traan, en zal ik ook denken aan de prachtige uitgangspunten van Passend Onderwijs voor ieder kind. Passend onderwijs vraagt immers een andere manier van kijken naar begeleidings- en zorgvragen. Deze is het beste samen te vatten als: minder problematiseren, meer faciliteren, minder curatief, meer preventief. Minder stigmatiseren, meer emanciperen, minder uniform, meer differentiëren.

Op internet lees ik ook een kritische recensie over het boek:

“Een fabel over trompetterzwanen, en met name over Louis, de jonge zwaan die het vermogen mist om te trompetten als zijn soortgenoten en daardoor onder meer zijn verliefdheid op de vrouwtjeszwaan Serena niet kan uiten.”

Door diefstal van een trompet, die na veel verwikkelingen betaald wordt, en contacten met Sam Beaver, een jongen die veel van vogels houdt, is Louis tenslotte een bijzondere vogel die kan lezen en schrijven en die zelfs concerten kan geven op zijn trompet. Karakteristiek voor oude fabels is het moraliserend element. Daarbij fungeren dieren vaak als karikaturen van mensen. Het merkwaardige van deze moderne fabel is dat de moraal gezocht moet worden in de door de schrijver voorgestelde gelijkwaardigheid van mens en dier. Die komt tot uitdrukking in de introductie van de zwaan in de menselijke samenleving. Als het de bedoeling van de schrijver is geweest hierdoor begrip en liefde voor dieren aan te kweken, schiet hij mijn inziens zijn doel voorbij. Een dier te ‘vermenselijken’ wekt lachlust op. Is het doel het aan de kaak stellen van intermenselijke betrekkingen, dan is dit middel begrijpelijk. Maar om dierenliefde te kweken moeten we niet zijn op het terrein van circusstunts, maar moeten we het kind confronteren met het dier in zijn omgeving, de natuur. In sommige passages schijnt de schrijver dit ook te beseffen, maar helaas laat hij dit over het geheel genomen los, waarom we het boek niet aan kunnen bevelen.”

Ik snap nu beter waarom ik het zo’n mooi boek vond. In mijn opvoeding speelden huisdieren geen rol en je kunt mij moeilijk een dierenvriend noemen. En dat ik een moralist ben weet ik nu, maar dat was ik waarschijnlijk als jongen van negen jaar ook al.

De laatste bladzijden in het boek herinner ik me nog goed. De verteller, Sam Beaver, maakt een kanotocht door de Canadese wildernis en zit ‘s avonds bij het kampvuur. Hij denkt in de verte het geluid van de trompetterende zwaan te horen en maakt zichzelf wijs dat het Louis is die met trompet weer is teruggekeerd naar zijn natuurlijke omgeving.

Een moment om als lezer een traantje bij weg te pinken. Dat zou ik graag nog eens doen, dus laat me weten als u het boek in uw bezit heeft. Dan kan ik meteen ook de ontbrekende pagina’s lezen.

Reinoud van Uffelen werkt op het Koning Willem I College als programmamanager ‘voortijdig schoolverlaten’ voor de regio Noord-Oost Brabant. Hij blogt over het onderwijs op zijn website. Dit voorjaar verscheen zijn boekje ‘Namen en rugnummers’, een verzameling van dertien columns over onderwijs, opvoeding en schooluitval.

Jouw verhaal bij je (favoriete) kinderboek?

Heb jij een favoriet kinderboek? Of wil je een van je (favoriete) kinderboeken onder de aandacht brengen in een kort blog en vertellen wat het boek voor je betekent of betekende? Mail je tekstbijdrage dan naar redactie@hetkind.org