inspiratie, legitimatie en verbinding
Deze website wordt inmiddels elke maand meer dan 150.000 keer bezocht! De verhalen komen van leraren, schoolleiders, bestuurders, ouders/opvoeders en onderwijsbetrokkenen zelf.
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

profiel

Geert Kelchtermans


Geert-Kelchtermans
Bekijk mijn profiel

Stemming van hetkind
twitter

Ode aan onze helden. Niet vanwege lessen of uitleg, maar door vertrouwen en aandacht’ hetkind.org/?p=54786

Ongeveer 4 uur geleden op hetkind's Twitter via hetkind website

facebook
Gekoesterde kwetsbaarheid van leraar is een professionele deugd

8 september 2016

Geert-Kelchtermans

Geert Kelchtermans, hoogleraar Onderwijsbeleid en -vernieuwing en Lerarenopleiding, onderzoekt de professionaliteit en professionele ontwikkeling van leraren. In dit artikel, eerder gepubliceerd op het Forum, verkent hij deze dimensie van het onderwijs, in het kader van huidige maatschappelijke tendensen, welke hij samenvat als ‘performativiteit’. In dit eerste deel schets hij het speelveld en de bestaande situatie hieromtrent. Kelchtermans verzorgt op donderdag 29 september de tweede Onderwijsavond in Driebergen. Anders dan bij Gert Biesta gisteravond – is theater Maitland nog niet helemaal uitverkocht.

kelchtermans1_optGoed leraarschap en kwetsbaarheid: het lijkt een vreemde combinatie. Een ouderwets woord als ‘deugd’ in tegenstelling tot het meer modieuze ‘competentie’-denken zal allicht ook tot enig wenkbrauw gefrons leiden. En dat alles in verhaalvorm… wat voor goeds moet daarvan komen…

En toch neem ik u graag mee in een beweging van nadenken, kritisch vragen stellen en van daaruit vooruitkijken en trachten in te vullen wat een en ander kan betekenen.

Dit artikel bestaat uit twee delen; in het eerste deel schets ik kort en enigszins theoretisch de specifieke historische context waarbinnen het onderwijsbeleid en dus ook de scholen en leerkrachten zich momenteel geplaatst weten. Die context hang ik op aan het sleutelwoord ‘performativiteit’ of beter het ‘performativiteitsdiscours’. Daarmee bedoel ik een manier van denken en spreken over onderwijs die het kader vormt van waaruit een hele reeks ontwikkelingen, vernieuwingen en maatregelen begrepen kunnen worden. Maar als discours verandert ze meteen ook dat onderwijsveld en dus de mensen daarbinnen.

Ik combineer hier elementen die ik elders uitvoeriger en systematischer beargumenteerde (zie Kelchtermans, 2007a, b, c; 2008). Mijn denken is daarbij in sterke mate beïnvloed door het werk van mijn collega’s Maarten Simons en Jan Masschelein aan de K.U. Leuven en ons gezamenlijk werk binnen het onderzoeksproject “Onderwijs en het publieke”.

Ter illustratie presenteer ik drie bijna willekeurig gekozen voorvallen of anekdotes om duidelijk te maken dat dat performativiteitsdenken een welbepaald soort leerkracht en school ‘creëert’ en dus andere invullingen van leraarschap moeilijker of onmogelijk maakt. Daarmee is de aanloop gemaakt naar het tweede deel waarin ik een ander, m.i. breder en pedagogisch rijker beeld van de leerkracht naar voren schuif. Dat beeld hangt samen met een bepaalde invulling van professionaliteit.

Leerkracht zijn in tijden van performativiteit

Tijdens de twee voorbije decennia heeft zich een erg ingrijpende wijziging voltrokken in het denken en spreken over onderwijs. Niet alleen bij beleidsmakers en onderzoekers, maar ook bij leerkrachten zelf. Met andere kritische auteurs (bijv. Ball, 2003; Jehaes & Simons, 2001), duid ik die verschuiving aan als ‘performativiteitsdiscours’.

Volgens dat performativiteitsdenken is onderwijs en opvoeding een kwestie van performantie: scholen en leerkrachten moeten op aantoonbare wijze vooropgestelde doelen bereiken en dit met zo weinig mogelijk middelen. Of met andere woorden: effectiviteit en efficiëntie worden de enige relevante criteria om onderwijs te beoordelen, of preciezer: om de kwaliteit van het onderwijs te evalueren. Scholen moeten dus aantonen, bewijzen dat ze resultaat halen en dat de in hen geïnvesteerde middelen renderen. De resultaten moeten bewezen worden. Of beter: een bepaald soort resultaten (bijv. leerlingresultaten op toetsen) worden beschouwd als bewijs dat de vereiste doelen gerealiseerd zijn.

Belangrijk is echter ook dat die prestaties (resultaten) of de performantie meetbaar en vergelijkbaar moeten zijn. Het resultaat moet kunnen worden gemeten (dus op een bepaalde schaal geplaatst) en die moet vervolgens kunnen worden afgezet tegen de resultaten op diezelfde schaal van andere vergelijkbare instellingen. Om te corrigeren voor bijvoorbeeld verschillen in instroom wordt de notie ‘leerwinst’ naar voren geschoven als indicator: men meet de leerlingresultaten aan het begin en vergelijkt die prestaties op het einde van het schooljaar, en het verschil tussen beiden moet zo groot mogelijk zijn.

Lees verder

Het NIVOZ-Forum is een platform, waar onderwijsonderzoekers, schoolleiders, leraren, beleidsmakers en andere geïnteresseerden uit de onderwijspraktijk samenkomen, perspectieven uitwisselen en elkaar informeren. Onderwijsonderzoekers bespreken hun onderzoek en informeren zo de praktijk; en de onderwijsprofessionals presenteren good practices en vraagstukken die zij in hun praktijk tegenkomen. Het doel van het forum is om onderwijsonderzoekers en onderwijsprofessionals gezamenlijk aan te spreken, onderling te verbinden, en te ondersteunen in hun verantwoordelijkheid en interesse voor de ontwikkeling van leerlingen in brede zin. Kijk verder

U kunt zich hier inschrijven voor de Forum nieuwsbrief.

Hetkind-themalogo-onderwijsavondOnderwijsavond 29 september 2016

Gert Biesta verzorgde gisteren de aftrap in een overvol Maitland-theater van de serie Onderwijsavonden. Vervuld en geinspireerd gingen meer dan 300 mensen weer huiswaarts.  Geert Kelchtermans, verbonden aan de KU Leuven, zal al op donderdag 29 september de tweede lezing verzorgen.

Scholen zijn plaatsen waar onderwijsprofessionals deskundig en geëngageerd gestalte geven aan hun beroep. Vertrekkend van deze positieve stelling bespreekt Geert Kelchtermans drie onderling verbonden thema’s: praktijk, professionaliteit en verantwoordelijkheid. Zijn titel: ”Dé school, dé docent, dé directeur… bestaan niet’. Zorg dat je erbij bent en bestel alvast kaarten. Landgoed De Horst in Driebergen vormt andermaal het sfeervolle toneel en de verzamelplek. Lees hier meer.