profiel

Pascal Cuijpers


Pascal Cuijpers
Bekijk mijn profiel

twitter

Moderne didactiek: alternatieven voor frontaal lesgeven hetkind.org/?p=64313

Gisteren op NIVOZ-platform hetkind's Twitter via hetkind website

facebook
Maak van je studie geen olifantenpaadje

10 april 2018

Pascal Cuijpers

Geplaatst in:

‘Meneer, wat heeft u zelf eigenlijk voor opleiding gedaan?’ Wanneer leerlingen aan Pascal Cuijpers deze vraag stellen, vertelt hij dat hij eerst mavo heeft gedaan, vervolgens een MBO-opleiding en daarna de HBO-docentenopleiding heb afgerond. ‘Dus u mag ons met een mavo-diploma lesgeven?’, is geregeld het antwoord dat daarop volgt. Zo’n reactie geeft hem een ingang om het gesprek aan te gaan over leerroutes, opleidingen en carrièrekansen, waarbij hem telkens opvalt dat leerlingen massaal denken enkel met een hoge opleiding kans te maken op een prima baan en dito salaris. Liefst via de kortst mogelijke (leer)route.

Het geeft aan dat het beeld heerst dat alleen hoge opleidingen ertoe doen. Dat je zo hoog mogelijk moet inzetten om doelen te bereiken en je zodoende vanzelf je virtuele toekomst veiligstelt. Leerlingen kunnen al vanaf hun basisschooltijd gebukt gaan onder de huidige leer- en presteerlast. Ik vertel ze dat het hebben van een passie en leren onder relaxte omstandigheden vaak veel belangrijker is dan alleen maar het geforceerd nastreven van zo hoog mogelijke leerprestaties. Zeker met de vele diverse soorten opleidingen op elk gewenst niveau van tegenwoordig, waarbij de doorstroommogelijkheden en kansen legio zijn. Dit inzicht delen ze in eerste instantie helaas niet vaak.

Tijdens zo’n discussie maak ik soms de vergelijking tussen de gewenste leerroute van een leerling en een zogenaamd ‘olifantenpaadje’. Dit zijn paadjes die onbedoeld ontstaan doordat mensen de te volgen loop- of fietsroute afsnijden, om op deze manier zo snel mogelijk bij hun einddoel te komen. Een mooie metafoor in het kader van zo snel mogelijk en zonder een onnodige omweg een hoge opleiding proberen te bereiken.

Het is namelijk zorgwekkend dat gemotiveerde leerlingen vaak streven naar een zo hoog mogelijk startbewijs op de middelbare school. Als het even kan, kiezen ze voor de kortste route, om vervolgens met veel stress, druk en onzekerheden via het vwo naar de universiteit te kunnen, in plaats van eerst havo af te ronden en daarna via een HBO-opleiding eventueel nog door te stromen naar een aanverwante universitaire opleiding.

Naast het kiezen van zo’n onderwijskundig ‘olifantenpaadje’, wordt hierbij ook ingezet op het zogenaamde ‘winnaarsaspect’. De leerling die bijvoorbeeld met moeite een vwo-advies krijgt en ervoor kiest om deze weg in te slaan, kan onderweg naar het vwo-diploma veel druk voelen om deze hoogste leerroute binnen ons voortgezet onderwijs (naast het gymnasium) via de kortst mogelijke route te móeten halen. Binnen zes jaar tijd dus. Wanneer ze tussentijds onverwacht blijven zitten of de vwo-route moeten voortzetten via de havo, zien ze dit soms als een verlies. Hierbij kun je de link leggen met het bedrijven van topsport: wanneer je aan de top staat (in dit geval vwo), kun je alleen nog maar afdalen (doubleren of kiezen voor havo), iets wat je zou kunnen zien als een ‘nederlaag’ en wat de motivatie vervolgens onderuit kan halen.

Ondertussen leg ik de leerlingen uit dat ik havo destijds niet haalde, door mijn problemen bij alle vakken waar met cijfers gewerkt werd. Echter, mijn doel was om de Kunstacademie te gaan volgen. Een HBO-opleiding die ik dus enkel nog via een MBO-route kon bereiken. Daarbij had ik telkens een doel voor ogen, waarbij ik alle zogenaamde ‘olifantenpaadjes’ moest negeren. Mijn leerweg kende geen afsnijdingen. En ook al regende en stormde het weleens, ik keek vooruit en reed een noodzakelijke ‘omweg’. Deze omweg duurde uiteindelijk drie jaar langer dan wanneer ik via havo naar de HBO-opleiding was gegaan. Mijn doel was echter bereikt: ik studeerde af en werd docent. En om de veel voorkomende vraag van mijn leerlingen te beantwoorden: ja, dat kan dus ook met een mavo-diploma.

Dit stuk verscheen eerder in Parool.

Pascal Cuijpers is docent beeldende vorming op het Connect College in Echt. Hij publiceert o.a. in dagbladen, tijdschriften en onderwijsmagazines.

Om u beter van dienst te zijn, maakt hetkind.org gebruik van cookies » Meer informatie