profiel

Ton van Rijn


Ton van Rijn
Bekijk mijn profiel

twitter

Moderne didactiek: alternatieven voor frontaal lesgeven hetkind.org/?p=64313

Gisteren op NIVOZ-platform hetkind's Twitter via hetkind website

facebook
Kun je een waardenvrije vraag stellen, zodat een kind gaat nadenken?

13 april 2018

Ton van Rijn

De afgelopen tijd bracht Ton van Rijn, docent Pedagogisch Leiderschap, door op een school in Zeist. Deze school is ‘gekanteld’. Dat wil in zijn termen zeggen dat er uitgegaan wordt van verschillen tussen kinderen en dat ze dus ook niet meer met elkaar worden vergeleken (punt). Hij zoomt in op leerkracht Wilma van Montessorischool Kerckebosch, die midden in het kantelproces zit. Wat gebeurt er met een leerkracht, een schoolteam en een school in zo’n proces? Hoe verleen je nou meer autonomie als leerkracht? Wat is er voor nodig en kun je dat echt goed leren?

Ze hebben hard gewerkt op Montessorischool Kerckebosch. Van barakken naar nieuwbouw en helemaal “omgegaan”, met als uitdaging een eigentijdse Montessorischool. Ik mag dat proces begeleiden en telkens realiseer ik me weer dat dit niet maakbaar is. Er is geen systeem voor. Wel zijn er drie knoppen, waar we met elkaar aan draaien om alles op elkaar af te stemmen (alles heeft met alles te maken: kernconcepten): Leeromgeving – Autonomie – Pedagogiek.

Doorbraak
Vandaag deed zich het moment voor om ons bewust te zijn van een doorbraak. Dat was niet gepland, dat deed zich voor. En ik kreeg een unieke kans. Van een grote groep 6-7-8 ging de helft naar de gymnastiek en de andere helft kwam de school binnen en ging rustig aan het werk. Wilma, hun leerkracht, vertelde me hoe heerlijk ze dat vindt. Ik zie dus werkende kinderen, een leerkracht die kinderen helpt, opmerkzaam is en ontspannen.

Wilma is een hele goede leerkracht. En dan maakt ze een aantal opmerkingen die mij meteen alert maken. Het zijn opmerkingen die ergens een oordeel in zich hebben en een afwijzing, of suggestief zijn. Opmerkingen als: ‘Ga maar ergens anders zitten, want zo lukt het niet.’ ‘Zo zou ik het niet doen.’ ‘Kom meiden, dat is echt te luid.’

Meer autonomie
Het zijn op- en aanmerkingen die je in elke school in Nederland kunt horen. Wilma staat open voor een volgende slag in haar ontwikkeling. Ze wil leren en is leerbaar en ze snapt zo goed dat het belangrijk is om kinderen meer verantwoordelijkheid te geven, aan kinderen meer en meer autonomie te verlenen, zodat zij eigenaarschap ontwikkelen en verantwoordelijkheid voelen en kunnen afleggen. Allemaal bijna vanzelfsprekende wensen. Dat willen we toch allemaal? En nu zitten we op zo’n cruciaal leerpunt. Hoe doe je dat als leerkracht? Wat is er voor nodig en kun je dat echt goed leren?
Wat zeg je tegen de kinderen, wat wil je daarmee bereiken? Besef je dat je zo afhankelijkheid in stand houdt en dat kinderen op die manier de doorbraak naar verantwoordelijkheid niet echt gaan pakken? Snap je dat jij hen helpt door hen te leren iets van hun eigen gedragingen te vinden? Kun je een waardenvrije vraag stellen, zodat een kind gaat nadenken en merkt dat het niet jouw probleem is maar zijn probleem? Ik wil als leerling gelijkwaardigheid voelen en ruimte krijgen en keuzes kunnen maken.

Wat moet ik als leerkracht daar dan voor doen en welke gedragingen, normen, waarden en taak-werkhouding horen daar dan bij? En als ik dat met kinderen wil bereiken, wat zijn dan mijn leerpunten?

Het belang van de goede vraag
We hebben het met elkaar over het belang van de goede vraag stellen, het nadenken over die vraag voordat je hem stelt en dat je ervan uit kunt gaan dat kinderen het allemaal wel weten. En dat het dus van ons iets vraagt. Wíj moeten aan de bak. Wij leerkrachten kunnen ervoor zorgen dat kinderen zich dit leerproces eigen maken. Wij leerkrachten zijn de sleutel. Wij zorgen voor die andere mindset, die nodig is om kinderen in die verantwoordelijke stand te krijgen. Daar is vertrouwen voor nodig. Kinderen kunnen dat. Kinderen kunnen zo veel.
We hebben een fijn gesprek. Ik besluit dit verhaal erover te schrijven en dat te delen met Wilma en het team. Dit is een hele leerzame dag voor Wilma en voor mij. En de kinderen gaan profiteren. Hun leerkracht gaat delen met ze en in gesprek met ze, met als onderliggende vraag: ‘Hoe willen wij het hebben?’ En we beseffen het nog maar weer eens: ‘Kinderen leren, en wij voeden op!”

Ik ken Wilma nu al ruim een jaar. Toch was dit even spannend. Hoe gaat ze reageren? Maar ze reageerde prima en paste het meteen toe. Ik hoef daar helemaal niet bang voor te zijn. Eigenlijk juist niet. Nee, ik gooi het gewoon open, maar wel vanuit een goede relatie.  Dat is leren, dat is professioneel.

In ontwikkeling blijven
Deze school is in ontwikkeling, blijft in ontwikkeling en het eigenaarschap van het team groeit en groeit. De schoolleidster snapt het en ondersteunt en is nu bezig om het bovenschools ook echt te laten snappen, zodat zij ook leerkrachten in hun verlangen gaan steunen. Ook hier is de kanteling bezig. Het was hiervoor top-down. Nu neemt het team het initiatief. Ze willen meedenken, gehoord en gezien worden, net als de kinderen Ze willen meebepalen vanuit hun nieuwe inzichten. Vanmiddag gaat het over de formatie van het nieuwe schooljaar. Wie mag het zeggen, wat zijn de motieven? Waarom zo?

En als het dan niet over de belangen van kinderen gaat, waar je het echt voor moeten willen doen, wat zij nodig hebben en in dit geval wie zij nodig hebben… dan gaat het nergens over!

Wilma van der Noll, leerkracht:
In 1983 ben ik begonnen in het onderwijs. Op mijn oude lagere school, waar ik collega’s kreeg die vroeger mijn eigen leerkrachten waren geweest. Er werd klassikaal onderwijs gegeven en ik ging daar in mee. Al snel voelde ik dat ik anders wilde gaan werken. Ik ging in kleine groepjes instructie geven en maakte verschillende verwerkingen bij de leerstof. Na een verhuizing kwam ik op een Montessorischool terecht. Daar heb ik drie jaar in de bovenbouw gewerkt voor drie dagen. Ik had nog geen Montessoridiploma, dus kon ik niet met de materialen werken. In 1998 verhuisden we naar Zeist en mocht ik komen invallen op de Montessorischool. In 2000 behaalde ik mijn Montessoridiploma. Tot 2010 heb ik op Montessorischool Griffensteijn met veel plezier in de bovenbouw gewerkt. Daarna maakte ik de overstap naar Montessorischool Kerckebosch. Ook hier werk ik nog steeds in de bovenbouw. Sinds vorig jaar werken we in units, met ruim 50 leerlingen en twee leerkrachten. Het is geweldig om te doen en we zien duidelijk dat de leerlingen zelfstandiger worden. Het blijft elke dag weer een uitdaging.’

Ton van Rijn is docent Pedagogisch Leiderschap bij de stichting NIVOZ en daarnaast als begeleider verbonden aan de Coalitie.

Benieuwd naar Pedagogische Tact, Pedagogisch Leiderschap of Pedagogische Verdieping? De nieuwe data zijn bekend!
Stichting NIVOZ biedt trajecten aan die zowel incompany (voor een school of binnen een stichting) als via open, individuele deelname (open traject in Driebergen) worden aangeboden. Voor het schooljaar 2018-2019 zijn daarvan de data inmiddels bekend! Lees meer op deze webpagina.

Opleidingenbrochure
Je kunt ook onze uitgebreide opleidingenbrochure downloaden door hier te klikken In deze pdf-file vind je alle informatie over NIVOZ en de opleidingstrajecten.

Proeven op 26 mei?
Het is ook mogelijk om eerst, helemaal gratis, te komen ‘proeven’ aan NIVOZ, de werkwijze en de docenten. Op zaterdagochtend 26 mei is je laatste kans in dit schooljaar. Meld je wel tevoren aan via deze link.

Om u beter van dienst te zijn, maakt hetkind.org gebruik van cookies » Meer informatie