inspiratie, legitimatie en verbinding
Deze website wordt inmiddels elke maand meer dan 150.000 keer bezocht! De verhalen komen van leraren, schoolleiders, bestuurders, ouders/opvoeders en onderwijsbetrokkenen zelf.
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

profiel

Martine van der Pluijm


Martine van der Pluijm
Bekijk mijn profiel

Stemming van hetkind
twitter

Vertrouwen in de medemens: ‘Het is veel eenvoudiger om onbevangen in de wereld te staan’ hetkind.org/?p=54850

Ongeveer 2 uur geleden op hetkind's Twitter via hetkind website

facebook
Onderwijscafé Rotterdam: ‘De cirkel van vertrouwen, wie begint?’

8 juni 2013

Martine van der Pluijm

Martine van der Pluijm klom in de pen na haar bezoek aan het onderwijscafé, afgelopen woensdag in Rotterdam.  Net als bijna zestig andere bezoekers werd ze geïnspireerd door Wim Pak, schoolleider van OBS Bloemhof die vertelde over de praktijk van zijn school waarin de moestuin een centrale rol is gaan spelen.  ‘Stap voor stap hebben we via deze tuin ons eigen schoolverhaal geschreven.’  In combinatie met de presentatie van Hans van der Vlugt, directeur lerarenbeleid van OCW,  bleef bij blogschrijfster Van der Pluijm vooral het begrip vertrouwen hangen. Haar bijdrage: De cirkel van vertrouwen, wie begint?’ 

Ook in Rotterdam – op de inspirerende locatie van het Educatief Centrum – werd duidelijk dat leraren zich door de toename van regels en prestatie-eisen in het nauw gedreven voelen, hun motivatie verliezen en steeds vaker bezwijken onder de druk van het afvinken en administreren. Vertrouwen. Daarom smeekte een aantal leraren bijkans bij Hans van der Vlugt, directeur Lerarenbeleid van het Ministerie van OCW die zich woensdagmiddag probeerde te verantwoorden voor het beleid dat vanuit Den Haag wordt gevoerd.  ‘Durf af te stappen van de controle door CITO’, zo gaf één van de aanwezige, gedreven leraren lucht aan haar frustraties. Van der Vlugt zei ‘het advies’ na zijn presentatie mee te nemen. Maar in een adem voegde hij er nog een kleine zin aan toe. ‘Vergelijken is toch ook niet helemaal verkeerd?’

Nee, dat is het niet. Maar wel als alle aandacht verschuift naar interpretaties van voornamelijk CITO-scores. ‘Geef ons ruimte’, vroeg een andere leraar. ‘Ik ken geen beroepsgroep die zo afgestraft wordt als de leraar. Wij doen het altijd verkeerd en dan moet er meteen een wetswijziging komen om onze kwaliteit te versterken’. Ik geef het Van der Vlugt en zijn beleidsmedewerkers te doen: vertrouwen geven. Want vertrouwen geven vraagt een diepgeworteld vertrouwen hebben in mensen en de drijfveer om je te verdiepen in mensen. En, het draait om veel meer dan vertrouwen in leraren alleen, het gaat om een cirkel van vertrouwen. Waar begint deze?

Vertrouwen in kinderen en ouders op OBS Bloemhof

Als Van der Vlugt daadwerkelijk zulke sterke drijfveren heeft als hij deze middag beweerde, start hij morgen met het bouwen aan vertrouwen. Hoe je daarvoor een fundament legt, leerde Van der Vlugt en alle aanwezigen in Rotterdam van schoolleider Wim Pak. Die vertelde een uur eerder over zijn schoolpraktijk in de Rotterdamse wijk Bloemhof. Daar is een bloeiende leergemeenschap ontstaan vanuit betrokkenheid en verbondenheid.  Pak’s observatie dat de kinderen uit deze Rotterdamse achterstandswijk het tekort aan ervaringen en taal mogelijk konden compenseren door levensechte ervaringen, leidt de laatste jaren tot spectaculaire ontwikkelingen, op school  én in deze buurt. Het vertrouwen van Pak, in de capaciteiten van deze kinderen, hun motivatie en de ouders, is onwrikbaar. Vanuit dit vertrouwen weet hij ook zijn team te inspireren en hen te leren vertrouwen op hun professionaliteit, om met elkaar een grote onderwijsvernieuwing te realiseren.

Iedereen die een voet heeft gezet in deze school, herkent dit gevoel. Het vertrouwen bloeit er welig, net zoals de courgettes en de peterselie die worden verbouwd in de schooltuin. Talloze beleidsmakers, bestuurders, directeuren en leraren luisteren naar het verhaal van deze school en laten zich inspireren. Maar waarom volgt geen school dit voorbeeld? Misschien omdat het bij de stuurmannen en leiders in de scholen ontbreekt aan het fundamentele vertrouwen dat hierbij nodig is. Misschien omdat er meer vertrouwd wordt op trends, CITO’s en statistieken.

Eén vrouw in het publiek deze middag legde voor mij de vinger op de zere plek. ‘Waarom moeten leraren altijd meteen als groep afgebrand worden als er een discussie is over onderwijs?’ Daar waar we in het onderwijs op z’n minst de opvatting delen dat vertrouwen in kinderen richtinggevend moet zijn voor goed onderwijs, is het vertrouwen in leraren niet vanzelfsprekend. Opmerkelijk. De leraar is immers de verbinding met de kinderen en geeft dat wat hij krijgt, of niet krijgt, aan zijn leerlingen door. Ook vertrouwen. Of het gebrek hieraan. Zou het zo kunnen werken?

Wat gebeurt er als ik vertrouwen krijg? Erkend wordt in mijn inzet, mijn visie en mijn persoonlijke kwaliteiten? Dan open ik voor dialoog. Betekent deze opening dat ik moet stilstaan? Nee. Wel dat ik open sta voor dialoog over onze gezamenlijke passie: kinderen en hun groei. En als we dan constateren dat we voor die passie nieuwe wegen moeten bewandelen, onze kennis moeten versterken, onze vaardigheden opfrissen, dan is dat uitdagend en zinvol. Dan past dat bij ons gezamenlijke doel en onze gezamenlijke en individuele drijfveren. Zo heb ik vertrouwen in mijn kunnen en in onze samenwerking en voel ik me sterk. Zo ontstaat een stevige samenwerking. Mijn vertrouwen zal ik doorgeven aan de kinderen waar ik voor sta. Ik zal stralen en ze met vertrouwen toelachen en op sleeptouw nemen. Ik zal ze het gevoel geven dat ze er toe doen, dat ze kunnen leren en ze inspireren dat leerproces met vertrouwen in handen te nemen.

Waar te beginnen?

Daar waar vertrouwen voelbaar is, groeit vertrouwen. Dat weet Wim Pak als geen ander. Als directeur heeft hij zijn vertrouwen ‘strategisch’ ingezet, ook op het team. Niet door alles te accepteren wat zij doen en hoe de situatie was. Integendeel. Door te vertrouwen op hun integriteit en hun drijfveren die hen maken tot wat zij zijn: leraar. Die keuze maak je immers niet voor niets. En door hen een interessant perspectief te geven waar iedere leraar warm van wordt: de brede ontwikkeling van kinderen versterken, hen als mens vormen. Ter ondersteuning van deze gezamenlijke missie biedt Pak leraren ruimte, inbreng en uitdaging in een inspirerend en creatief samenwerkingsproces vol onzekerheid. Het vertrouwen van Pak in de drijfveren van zijn team werkt als het cement dat nodig is voor wat nu zichtbaar is opgebouwd in Bloemhof.

Cirkel van vertrouwen

Van der Vlugt heeft op zijn beurt een bijzondere positie, één van waaruit invloed uitgeoefend kan worden. Of beter gezegd uitgeoefend wordt. De statistische normerende sturing van het ministerie beïnvloedt de pedagogische relatie van de leraar met het kind en voedt wantrouwen. En dat geven leraren terug. Zij missen het vertrouwen. Van der Vlugt kan het roer als directeur beleidsmaker omgooien en zich laten inspireren door de strategie van Wim Pak. Hij kan bouwen aan een ‘cirkel van vertrouwen’ met bestuurders, managers en directeuren, zij op hun beurt met leraren die vervolgens de schakel zijn in het geven van vertrouwen aan kinderen. Dit allemaal vanuit de overtuiging dat kinderen dit vertrouwen verdienen en nodig hebben voor hun ontwikkeling.

Maar ook vanuit de noodzaak dat vertrouwen niet stopt als kinderen volwassen worden. Leraren hebben dit vertrouwen in hun kunnen en drijfveren net zo hard nodig om te kunnen floreren in hun belangrijke taak. Net zoals bestuurders dit vertrouwen nodig hebben om hun aandeel te leveren in de cirkel van vertrouwen. En hoe zit het met de bewindslieden op het ministerie? Het zijn voorbijgangers met drijfveren. Ook zij zullen gevoelig zijn voor een directeur die vertrouwen in hun politieke drijfveren uitdraagt en hen uitnodigt het vertrouwen te helpen zaaien voor leraren.

Op deze manier wordt gewerkt aan sterk onderwijs en kinderen die opgroeien met een sterke basis. Wat een oogst!

En zo groeit automatisch het aanzien van de leraar. Naar een authentiek Nederlands model, of misschien wel Rotterdams model. De vraag is dan alleen nog, wie geeft dit vertrouwen aan de directeur van het ministerie? Dat is het mooie van leider zijn. Een leider krijgt in beginsel vertrouwen om de klus te klaren. En de leider die vertrouwen geeft, krijgt daar zelf weer vertrouwen voor terug. En zo is de cirkel rond. Heel simpel, om in de woorden van Wim Pak te blijven.

Martine van der Pluijm (1972) is pedagoog, hogeschooldocent en onderzoeker bij de Hogeschool Rotterdam. Ze werkt aan een promotieonderzoek op basisscholen in Rotterdam. Haar interesse gaat uit naar de thema’s  jeugd, onderwijs, ouderbetrokkenheid en burgerschap en het verbinden van praktijk en beleid. Martine is oprichter van de Stichting Wereld-leren.