inspiratie, legitimatie en verbinding
Deze website wordt inmiddels elke maand meer dan 150.000 keer bezocht! De verhalen komen van leraren, schoolleiders, bestuurders, ouders/opvoeders en onderwijsbetrokkenen zelf.
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

profiel

Gert Jan Kleinpaste


Gert Jan Kleinpaste
Bekijk mijn profiel

Stemming van hetkind
twitter

‘Wanneer zien we in dat kinderen veel meer oppikken dan wij denken?’ hetkind.org/?p=55597

Ongeveer 2 uur geleden op hetkind's Twitter via hetkind website

facebook
Silent Story over Gedeeld Leiderschap: ‘Onderwijs is bij uitstek een sector waar co-creatie centraal kan staan’

21 mei 2014

Gert Jan Kleinpaste

Geplaatst in: Samenleving,

‘Om het onderwijs te veranderen is ongelooflijk veel lef nodig,’ schrijft Gert-Jan Kleinpaste in een bijdrage die hij jl. zaterdag ook uitsprak op de manifestatie Leraren met Lef in Rotterdam. De durf om een ongebaande weg in te gaan. De dapperheid om op anderen te vertrouwen. Het vraagt om schoolleiders zonder vrees die zich durven laten leiden door leraren uit hun school, omdat juist die leraren weten hoe de zeepkist het beste kan worden gebouwd.’ Een silent story over gedeeld leiderschap: ‘Onderwijs is bij uitstek een sector waar co-creatie centraal kan staan.’

ferrariEnzo Ferrari (autonomie)

Het is 10 april 2014. Ik sta die middag in de grote expositie-ruimte van het Ferrari-museum in Modena. Het licht wordt langzaam gedimd en er begint een filmpresentatie over Ferrari die zich over alle muren van de ruimte aan de bezoekers openbaart. Ik word volledig in het verhaal gezogen en voel mij ineens weer het blije kind van negen jaar, dat met vriendjes een zeepkist bouwde. Wie daarin reed, voelde zich Michel Vaillant.

Het mooie van dat samen aan die zeepkist bouwen, was dat iedereen zijn bijdrage leverde en gewaardeerd werd om die inbreng. Kees had het meest verstand van wielen en assen en leidde ons bij het werk om die constructie te maken. Hans had de beste ideeen voor het stuur en de zitplek en zijn aanwijzingen op dat vlak waren onomstreden.

De samenwerking gaf ons plezier en energie. Meer dan wij ooit in school mochten ervaren.

Olifant (het voortouw nemen)

Ik zie het Nederlanse onderwijs vaak voor me als een olifant. Een rustig, beetje traag dier dat over een formidabel geheugen beschikt, maar in normale omstandigheden ‘niet vooruit te branden’ is. Hoe krijg je het in beweging als het daartoe zelf nut en noodzaak niet ziet?

Ik droomde laatst dat Sander Dekker in zijn tomeloze ambitie het onderwijssysteem te verschuiven richting excellentie met een paar ambtenaren achter de olifant stond. Met rode hoofden hoofden van inspanning stonden zij te duwen tegen het achterste van het logge, sympathieke beest. Het kwam niet van zijn plek. Het verroerde zich niet. Het zocht rustig met zijn slurf naar iets lekkers.

Ineens kwam er een leraar langs. Hij groette beleefd de zich in het zweet werkende staatssecretaris en zijn ambtenaren en liep langs de olifant tot naast het zachtjes flapperende grote oor. ‘Hee, ga je mee’, fluisterde de leerkracht in het oor van de olifant. Ik zag een duidelijke twinkeling in de ogen van de olifant. Het dier begon te lopen; in hetzelfde tempo als de leraar. De man wist hoe je het richting excellentie kon bewegen.

Ik heb natuurlijk vaak politici gezien die naar de staart van een olifant wezen en hard riepen ‘Kijk, wat een mooie slurf!’ Zij staan zelden aan de goede kant van een ontwikkeling. Dat maakt het zo belangrijk dat mensen uit de praktijk de leiding durven nemen. Dat zij een denkrichting omarmen, maar de beweging zelf vormgeven.

spaghettiVliegend Spaghettimonster (tegen de stroom in gaan)

Met een groots gebaar overhandigde hij de douanier zijn paspoort. Keurig opengeslagen waar de pasfoto zit. De douane beambte keek naar de foto. Een vriendelijke blanke man met een vergiet op zijn hoofd. Wat! Een vergiet!? Bobby Henderson grijnsde naar de douane-bambte en nam met een sierlijk gebaar zijn vergiet af. Een stijlvolle groet naar de verblufte man van de douane.

In Nederland, waar artikel 23 van de grondwet de vrijheid van onderwijs regelt, is het gemakkelijk een school op te richten die zich richt naar de regels die verbonden zijn aan het Geloof in het Vliegende spaghettimonster dan dat je op basis van een onderwijskundige visie een school opricht. Het onderwijs is een van de laatste ‘bolwerken’ van de verzuiling. Die ging teloor in het Hilversumse medialandschap, het kerkbezoek nam daarvoor al fors af, maar scholen zijn nog altijd Rooms Katholiek, Protestants Christelijk, Reformatorisch of in afwachting van een Vliegend Spaghettimonster.

Wie vertrekt vanuit een onderwijskundige visie roeit in dat landschap tegen de stroom in. Dat vraagt om extra inspanningen en teamwork. Dat maakt dat dergelijke veranderingen alleen succesvol zijn als ze vanuit de basis ontstaan.

Koetsiers die chauffeur durven zijn (innovatie omarmen)

‘Als wij de implementatie van de automobiel hadden overgelaten aan koetsiers, reden wij nu nog steeds met paard en wagen,’ beweer ik nogal eens in lezingen die ik verzorg. Daarmee overdrijf ik natuurlijk fors. Er waren ook koetsiers die in de koets zonder paarden de vooruitgang herkenden.

Vernieuwing kan niet zonder helden aan de basis. Zonder ‘leraren met lef of schoolleiders zonder vrees. Vernieuwing krijgt vorm als er optimaal wordt samengewerkt en als leiding niet louter hierarchisch wordt ingevuld, maar steeds daar wordt neergelegd waar dat het meest optimale effect heeft.

Het is zoals mijn vriendjes en ik vroeger de zeepkistwagen bouwden. Leiderschap is dan een ‘sociaal proces’, een vorm van co-creatie. De opener en transparanter samenleving, het in toenemende mate werken in netwerkorganisaties stelt andere eisen aan leiderschap. Ook in traditioneel ingerichte organisaties zal leiderschap veranderen.

Onderwijs is bij uitstek een sector waar co-creatie centraal kan staan. Op alle niveau’s en in elke interactie. Het is er als de leraar zijn leerlingen stimuleert en motiveert; als leerlingen daardoor tot mooie resultaten komen. Het is er als je in je ‘bouw’ of in je ‘vakgroep’ nieuwe plannen ontwikkelt. Het is er als het schoolmanagement met de leraren plannen vormt. Scholen vormen meer dan welke andere organisatie ook een ‘lerende organisatie’. Leren zit immers in het DNA van al die scholen.

Om te veranderen is ongelooflijk veel lef nodig. Moed om een vergiet op je hoofd te zetten. De durf om een ongebaande weg in te gaan. De dapperheid om op anderen te vertrouwen. Het vraagt om schoolleiders zonder vrees die zich durven laten leiden door leraren uit hun school, omdat juist die leraren weten hoe de zeepkist het beste kan worden gebouwd.

Het vraagt om de autonomie van Ferrari, om het out-of-the-box denken van Bobby Henderson. Om het vertrouwen van de leraar die de olifant influisterde om mee te gaan. Het vraagt van ons allen koetsiers te willen zijn die chauffeur willen worden in een automobiel.

Onderwijs vraagt…

Het vraagt om co-creatie. Samen de schouders ergens onder zetten. Een weg willen gaan of verschillende wegen, maar wel met hetzelfde doel. Het beste uit ieder kind halen. Een kind uit deze tijd, waarin het heel andere middelen ter beschikking hebben dan de meeste van ons hadden toen wij in hun positie verkeerden.

Het vraagt van ons een weg te gaan die uitdagend is, maar nog niet beproefd. Samen, terwijl wij bij iedere opdracht bepalen wie van ons  daar het beste kan leiden. Het vraagt ons naar elkaar te kijken om een overeenkomst te zien en geen verschillen. Het vraagt ons om te handelen vanuit vertrouwen.

Is dat een heilloze weg? Of brengt zij ons naar een betere samenwerking en uiteindelijk naar een betere samenleving?

Gert-Jan Kleinpaste gaat als ‘selfemployed professional’ door het leven, op zijn website www.lerenmetpassie.eu valt meer te lezen over zijn activiteiten en hij is betrokken bij www.onderwijsvdt.nl

Waardevolle verhalen voor goed onderwijs

Bestel: 24 euro

hetkindvk

Iedereen maakt verschil, samen hebben we impact

Als donateur (50 euro) ontvang je ‘het Jaarboek 2014
en de jubileumuitgave ‘NIVOZ & de urgentie van goed onderwijs