inspiratie, legitimatie en verbinding
Deze website wordt inmiddels elke maand meer dan 150.000 keer bezocht! De verhalen komen van leraren, schoolleiders, bestuurders, ouders/opvoeders en onderwijsbetrokkenen zelf.
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

profiel

Sanne Bosmans


Sanne Bosmans
Bekijk mijn profiel

Stemming van hetkind
twitter

‘Klassikaal onderwijs! Omdat het altijd zo is geweest of vanuit een bewuste, pedagogische keuze en visie?’ hetkind.org/?p=55579

Ongeveer 15 uur geleden op hetkind's Twitter via hetkind website

facebook
Onderwijsvernieuwing of toch weer manipulatie: wat laat supernanny Jo Frost mij zien?

10 januari 2015

Sanne Bosmans

Geplaatst in: Moreel Kompas, Samenleving,

‘Supernanny’ Jo Frost was voor de kerst te gast bij Humberto Tan in zijn RTL Late Night om te vertellen over haar tour in Nederland. Zij gaat Nederlandse ouders bijstaan in het opvoedproces en past onder meer de time-out toe. Haar visie gaf Sanne Bosmans stof tot nadenken met het oog op het onderwijs van de toekomst en de oproep van Sander Dekker met #onderwijs2032. Haar blog over intrinsieke motivatie: ‘Kinderen hebben letterlijk aanwezigheid, nabijheid en bescherming nodig.’

nannyyVolgens Jo Frost gaat opvoeden al lang niet meer over het controleren van het gedrag van het kind, maar om de opvoeder, die het goede voorbeeld moet geven. Het goede voorbeeld geeft men volgens haar door bijvoorbeeld een time-out te bieden. Dit kan pas als je als opvoeder eerst investeert in een positieve relatie. Haar focus ligt niet op het gedrag, maar op socialisatie.

Binnen het onderwijs maken we die stap ook. We weten namelijk dat er heel veel ‘winst’ te behalen valt uit de relatie tussen (beroeps)opvoeder en het kind. Als deze relatie goed is, dan zit het beter in zijn vel en presteert dus beter. School is daarnaast niet alleen een opleidingsinstituut meer, maar is een voorbereiding op de maatschappij, waarin socialisatie van groot belang is.  Hierbij wordt er mijn inziens voortgeborduurd op de oude gedachtengang van het behaviorisme en trappen we dus toch weer in een oude valkuil.

Binnen de behavioristische leer wordt er vanuit  gegaan dat kinderen leren door het manipuleren van gedrag. Als een kind positief gedrag laat zien, dan complimenteer je het kind of beloon je hem hiervoor.  Als het kind negatief gedrag laat zien, dan geef je consequenties of straf je het kind. Met als uitgangspunt dat het gedrag van kinderen, door het belonen en straffen, zal veranderen. De time-out die Jo Frost hanteert is hier een zeer goed voorbeeld van. Jo Frost geeft gelukkig wel aan dat deze methode is bedoeld om grenzen aan te geven en een goed voorbeeld te geven. Hiermee is dus de vernieuwing van het behaviorisme een feit. Echter, Jo Frost (en vele anderen)  blijft er vanuit gaan dat wij als volwassenen het gedrag van kinderen kunnen beïnvloeden en dat kinderen leren van een time-out.

Als we echt willen vernieuwen, dan moeten we nieuwe wetenschappelijk studies volgen, ons hart volgen en er vanuit gaan dat we het gedrag van kinderen niet direct kunnen beïnvloeden. Zelfs niet als we het doen om grenzen aan te geven of om het goede voorbeeld te geven. Kinderen kunnen bij een time-out toch helemaal niet zien hoe volwassenen zich gedragen? Zij moeten het alleen oplossen, terwijl kinderen juist leren door het te zien van andere kinderen en volwassenen.

Alleen het kind zelf kan vanuit intrinsieke motivatie zijn eigen gedrag veranderen. Gelukkig werkt dit zo, want vanuit de oude gedachtengang (behaviorisme) maken we het onszelf jarenlang binnen gezinnen en onderwijs veel te moeilijk. We belonen namelijk wat af en verbinden vaker consequenties aan iets, om er voor te zorgen dat kinderen uiteindelijk gehoorzamen en luisteren. We willen immers dat ze gemotiveerd zijn om de les te volgen. We vergeten alleen dat kinderen erg afhankelijk worden voor onze externe motivatoren. Ze laten bepaald gedrag zien, omdat wij het willen, omdat wij zeggen wat goed en fout is. We moeten ook steeds meer belonen en straffen voor het gewenste effect. En om het nog lastiger te maken, heeft het belonen en straffen ook nog eens een negatief effect op het zelfbeeld en zelfvertrouwen van kinderen.

Hoe kunnen we dan echt vernieuwen? 
Niet door alleen door naar de inhoud van het onderwijscurriculum te kijken of door alleen te investeren in de relatie. Maar wel door uit te gaan van de intrinsieke motivatie van kinderen. Dit hebben kinderen namelijk van nature. Kinderen hebben de enorme drang om te groeien en te excelleren. Dat kun je bijvoorbeeld terug zien hoe zij beginnen met kruipen en lopen. Zij doen dit uit zichzelf en willen nog beter worden, omdat zij dit zien van andere kinderen of volwassenen om zich heen. Dus de eerste stap is erg simpel; zelf intrinsiek gemotiveerd zijn en dit uitstralen.

We hoeven het proces van intrinsieke motivatie alleen maar te benadrukken door vervolgens liefdevolle aandacht te geven aan het kind en duidelijke grenzen te geven. Liefde en aandacht smaken naar meer en dit biedt de basis voor kinderen om verder te groeien. We geven dan geen liefde om te belonen, om bepaald gedrag te bewerkstelligen, maar liefde vanuit verbinding, met een onvoorwaardelijk karakter.

Cijfers  achterwege laten, maar simpelweg onze waardering uitspreken.

Als kinderen  toch ongemotiveerd, brutaal, driftig of agressief gedrag laten zien, dan kunnen we  duidelijke grenzen aangeven. Nogmaals niet om het gedrag te beïnvloeden, maar om de normen en waarden van het gezin of school aan te geven en te bewaken. Dit doe je dan door een wij-boodschap te geven, bijvoorbeeld: ’Wij willen dat het veilig is op school en dat jullie stoppen met slaan’ of ‘we vinden het belangrijk dat iedereen stil is in de klas en dat jullie stoppen met vervelen.’ Vanuit daar kan bescherming geboden worden, door de kinderen bij je te nemen. Ze hebben dan letterlijk aanwezigheid, nabijheid en bescherming nodig.

De kern van de vernieuwing is dat het niet gaat om het voegen van het kind, maar om de rol van de opvoeder. Het gaat niet langer meer om het beïnvloeden van het gedrag, maar aan het voldoen van de interne behoefte: veilig voelen, gewaardeerd voelen en bovenal intrinsiek willen groeien.

Intrinsieke motivatie wordt niet bevorderd door belonen en straffen, maar door het geven van liefdevolle aandacht en het geven van duidelijke grenzen. Er valt niets op te leggen, het gaat om het onvoorwaardelijk karakter van de verbinding. Dit is een nieuwe en respectvolle manier om vreedzaam om te gaan met elkaar, ook bij motivatieproblemen en agressief gedrag. Grenzen worden aangeven en bewaakt , ten gunste van de onvoorwaardelijk relatie. Dit vraagt iets anders van jou als opvoeder.

Uiteindelijk, na soms langdurige volharding, zal er een natuurlijk en onvoorwaardelijk respect ontstaan. Dit zal het gevoel van eigenwaarde en autonomie van de opvoeder zelf en het kind bevorderen. En dat is toch wel wat we willen? Kinderen die echt intrinsiek gemotiveerd zijn.

Sanne Bosmans is moeder, orthopedagoog en heeft gewerkt in en rondom het onderwijs en jeugdzorg. Ze is actief onder de naam FORSA!