profiel

Rikie van Blijswijk


Rikie van Blijswijk
Bekijk mijn profiel

twitter
facebook
Ferre Laevers: ‘Leraren proberen erachter te komen hoe het kind zich voelt, wat hij denkt, wat hij wil, wat het kind bezighoudt’

21 juli 2015

Rikie van Blijswijk

Geplaatst in: Legitimering

In de ‘Pedagogische Canon’ vindt u een serie portretten van onderwijswetenschappers en -denkers, uit heden en verleden. Hun werk is van betekenis voor een beter verstaan van goede onderwijspraktijk. Via kernbegrippen, definities en eerder gepubliceerd werk trachten we de essentie te vatten.  In deze aflevering hoogleraar Ferre Laevers, docent aan de faculteit psychologische en pedagogische wetenschappen in Leuven, oprichter van het Expertisecentrum ErvaringsGericht Onderwijs (ECEGO). Hij spreekt over het belang van het ‘perspectief van de ander innemen’.

Ferre Laevers (1950) werd geboren in het toenmalige Belgisch Kongo (Zaïre) en kwam met zijn familie op tienjarige leeftijd naar België. Hij wordt beschouwd als de grondlegger van het ErvaringsGerichtOnderwijs en is o.m. beïnvloed door Carl Rogers en Jean Piaget. Vooral het introduceren van “gevoelsbeleving” bij kleuters als element van de vorming, naast de motorische, cognitieve aspecten en taalontwikkeling is baanbrekend. Het is een poging tot synthese tussen de autoritaire en antiautoritaire opvoedingsstijl. Prof. Dr. Ferre Laevers, is docent aan de faculteit psychologische en pedagogische wetenschappen, Katholieke Universiteit Leuven,

Perspectief nemen

 

Perspectief en competentie
Verschillende studies laten zien dat er duidelijke verbanden zijn tussen perspectief nemen en andere eigen­schappen of competenties. Mensen die goed zijn in perspectief nemen hebben een sterk ontwikkeld zelfbeeld (Reiman, 1999), beschikken over goede communicatievaardigheden (O’Keefe & Johnston, 1989), hebben een duidelijk moraliteitsbesef (Blasi, 1980) en zijn cognitief voldoende sterk (Reiman, 1999).

Perspectief nemen hangt ook sterk samen met het vermogen tot reflectie. Dat geeft aan dat perspectief nemen niet gemakkelijk is. Je moet als persoon voldoende sterk zijn, je moet kunnen reflecteren, je moet kunnen communiceren en ge­wetensvol kunnen handelen. Ook in de visie van Vygotskij zijn geletterdheid en fantasiespel de basis van de ontwikkeling. Zij bevorderen de ontwikkeling van de zogenaamde academic skills. Door spel leren kleuters zich in te leven in het perspectief van de ander en te ‘verbeelden’.

Basisbehoeften
Deze basisbehoeften zijn diepgaand met het mens-zijn verweven en moeten worden vervuld om optimaal te kunnen functioneren. Een kind kan zich pas welbevinden en zich optimaal ontwikkelen als aan al zijn basisbehoeften is voldaan. Laevers onderscheidt de volgende zes basisbehoeften:

  1. Lichamelijke behoeften om lichamelijk te functioneren: behoefte aan eten, drinken, lichaamstemperatuur, rust, beweging, slaap.
  2. Behoefte aan affectie, warmte en tederheid en daarmee aan menselijke warmte, koestering, geknuffeld worden, lichamelijk contact en nabijheid. Een basale behoefte met als psychische component: genegenheid, zorg, liefhebben en met de actieve en passieve pool van liefde en warmte geven en ontvangen.
  3. Behoefte aan veiligheid, duidelijkheid en continuïteit om te weten waar men aan toe is. Behoefte aan herkenbare en duidelijke structuren en continuïteit. Houvast in de omgeving, aan tijd, ruimte en personen. Controle, zicht, greep hebben op wat er gebeurt en gaat gebeuren en zich niet overgeleverd voelen aan.
  4. Behoefte aan erkenning; door anderen aanvaard, gewaardeerd worden zoals men is, ondanks zijn tekortkomingen. Erkenning krijgen voor de eigen persoon, de eigen kwaliteiten. Belangrijk, waardevol, de moeite waard zijn. Erbij horen en mee tellen. Recht hebben op een eigen plaats.
  5. Behoefte om zichzelf als kundig te ervaren om steeds nieuwe inzichten en vaardigheden te verwerven aansluitend aan de exploratiedrang. Grenzen aan de eigen mogelijkheden willen verleggen. Behoefte aan iets maken en presteren. Zoeken naar uitdagingen, het onbekende, het nog niet bereikte.
  6. Behoefte om moreel in orde te zijn. Deze overstijgen de voorgaande en betreffen zingeving, zoeken naar waarden, perspectief, doel in het leven. Zichzelf als goed willen beleven. Zoeken naar de bevestiging dat men voldoet aan morele codes.

Laevers heeft een aantal stadia in de ontwikkeling van kinderen onderscheiden als het gaat om perspectief kunnen innemen.

Stadium 0: Egocentrisch perspectief nemen (3-6 jaar)
Kinderen redeneren vanuit eigen perspectief. Ze onderkennen nog geen perspectief aan de ander.

Stadium 1: Subjectief perspectief nemen (6-8 jaar)
Kinderen beseffen dat anderen een verschillend standpunt kunnen innemen, maar dat gebeurt alleen als ze over andere informatie beschikken.

Stadium 2: Gereflecteerd perspectief nemen (8-10 jaar)
Kinderen zien dat perspectieven van anderen onderling verschil­lend kunnen zijn. Ook als men over dezelfde informatie beschikt. Ze kunnen zich ook verplaatsen in een ander en zijn reactie voorspel­len. Ze kunnen nog niet hun eigen perspectief en dat van de ander tegelijkertijd laten meewegen.

Stadium 3: Wederzijds perspectief nemen (10-12 jaar)
Het kind kan zich tegelijkertijd in verschillende standpunten inleven. Ook kan het de rol van een neutrale persoon innemen en voorspellen hoe de andere betrokkenen reageren.

Stadium 4: Perspectief nemen op basis van conventies (12 jaar en ouder)
Jongeren maken zich steeds meer los van de concrete situaties.

 

Meer weten?

Artikelen:

  • Ervaringsgericht Onderwijs als antwoord (Ferre Laevers, EE-Magazine 2004-2005)
  • Beter, breder en met meer kleur. (Ferre Laevers, Kris Van den Branden & Marc Verlot, Visietekst 2005)
  • Laevers, F. e.a.: Ervaringsgericht werken met 6- tot 12-jarigen in het basisonderwijs, Leuven, 2010, Cego Publishers. ISBN 9789074798983, volledig herwerkte uitgave van zijn basiswerk
  • Laevers, F.: Een procesgericht kindvolgsysteem voor leerlingen. Leuven, 1998, Centrum voor Ervaringsgericht Onderwijs.
  • Laevers, F. e.a.: MijnPortret: ontwikkeling zien en bevorderen bij peuters en kleuters. Leuven, 2010, Cego Publishers.

 

Om u beter van dienst te zijn, maakt hetkind.org gebruik van cookies » Meer informatie