profiel

Machiel Karels


Machiel Karels
Bekijk mijn profiel

twitter
facebook
Hoe grijpen de psychologie en de pedagogiek in elkaar?

2 april 2018

Machiel Karels

Geplaatst in:

Waar draait het pedagogische perspectief om? Welke problemen zijn er met de taal van het leren? ‘Gert Biesta geeft met zijn pleidooi voor wereldgericht onderwijs een notie van onderwijs die anders is dan de kindgerichte- en de leerstofgerichte visie’, concludeerde onderwijsadviseur Machiel Karels na het bezoeken van een Onderwijsavond met Biesta (in 2014). Hier vat hij samen wat er op de avond gezegd werd. Dit artikel is afkomstig van Wij-leren.nl.

Theorie en beleid van opvoeding en onderwijs

Het pedagogisch perspectief is uniek. Dit verschilt fundamenteel van het psychologische, sociologische, filosofische en morele perspectief.

De volgende vragen komen aan de orde:

  1.  Waar draait het pedagogisch perspectief om?
  2.  Wat is er voor probleem met de taal van ‘het leren’?
  3.  Wat zijn de drie doeldomeinen van het onderwijs?
  4.  Welke rol spelen subjectiviteit en subjectivering binnen de drie doeldomeinen?
  5.  Wat is het idee van wereldgericht onderwijs?

Samenvattend

  • De inzet: een volwassen omgang met de ander en het andere mogelijk maken.
  • De taak: omvorming van wat gewenst wordt tot wat wenselijk kan worden geacht voor het individu en de samenleving /democratie.
  • De aard: een pedagogiek van de onderbreking
  • De paradox: de omvorming van macht in gezag.

Ontwikkeling van het volledige potentieel?

Het gaat dus niet om het begeleiden van de ontwikkeling van kinderen. En al helemaal niet om ‘developing the child’s full potential’. We hebben namelijk een goede en een slechte kant. Het potentieel van de slechte kant moeten we juist niet volledig ontwikkelen.

Het gaat dus om het bevragen van wat zich aandient en het onderbreken van wat zich ontwikkelt, zodat het een volwassen, wereldse vorm kan aannemen. Een volwassen vorm betekent: de verantwoordelijkheid nemen voor de verantwoordelijkheden die op je pad komen. En je eigen wensen en verlangens laten beteugelen door de wensen en verlangens van je medemensen.

Zwak proces

De pedagogiek van de onderbreking is een ‘zwak’proces: risicovol en zonder garanties! Maar het is wel een prachtig risico. Het is namelijk georiënteerd op het mogelijk maken van een menselijk bestaan in en met de wereld. Dit proces werkt nooit perfect. En daarom is het een risico. Dat moeten we accepteren en daar moeten we mee werken. Dit onderstreept wel het belang van een focus op de vraag naar goed onderwijs.

1. Waar draait het pedagogisch perspectief om?

Normatief
Bij de vraag naar goed onderwijs worden we tegenwoordig direct geconfronteerd met de cultuur van het meten. Echter, als je nadenkt over wat ‘goed’ is, kom je terecht in een normatieve kwestie. Je hebt het dan niet over effectief onderwijs of doelmatig onderwijs. Dan spreek je namelijk over processen. Goed onderwijs betreft ook niet excellent onderwijs. Dat gaat namelijk over competitie. Spreek je over ‘goed onderwijs’, dan heb je het over de norm. Anders ben je een proces aan het optimaliseren zonder dat je hebt vastgesteld wat dat proces zou moeten doen.

In dat verband kun je bijvoorbeeld vragen: Heeft Finland de definitie van goed onderwijs die wij ook hebben? Deze vraag zet het vergelijken met landen als Finland direct in een ander licht.

Meten
Nog iets anders over de cultuur van het meten. Het dilemma hierbij is: meten we wat van waarde is, of vinden we van waarde wat meetbaar is? Hierbij speelt ook de verleiding van de schijnbare exactheid. Een deze meetbaarheid werkt ook controle en afrekenen in de hand.

De opdracht voor het onderwijs is als volgt: Van een afrekencultuur die wordt gedreven door angst en wantrouwen naar een verantwoordelijkheidscultuur doe wordt gedreven door geloof en vertrouwen.

2. Wat is er voor probleem met de taal van ‘het leren’?

Het gaat om onderwijs en onderwijzen, niet om leren. Je kunt dat de ver-lering van het onderwijs noemen. De opkomst van de ‘nieuwe taal van het leren’ in onderzoek, beleid en praktijk heeft het onderwijs verder van haar doel afgebracht.

Maar wat is het probleem daarmee? Het gaat er in het onderwijs niet om dat kinderen leren. Het gaat er om dat ze IETS leren, dat ze het met een bepaald OOGMERK leren, en dat ze het VAN IEMAND leren.

Leren is een proces: formeel, individueel en individualiserend. In het onderwijs gaat het om echter om DOEL, INHOUD en RELATIE. Daarbij komt dat ‘leren’ niet overal en altijd hetzelfde is.

De taal van het leren maakt het lastiger om de fundamenteel onderwijspedagogische vraag van doel, inhoud en relatie in beeld te houden. We hebben behoefte aan een onderwijstheorie in plaats van een leertheorie!

Lees verder. 

Om u beter van dienst te zijn, maakt hetkind.org gebruik van cookies » Meer informatie